Ngửa mặt lên trời lấy sáng

Lượt xem: 1800
2/11/2020 - Nhà ở
Tác giả: NGUYỄN TÂM

Sau khi KT&ĐS đăng bài "Passive house", bạn đọc Nguyễn Ngọc (Hà Nội) và nhiều bạn thắc mắc: nhà ống, nhà hộp ở phố thì bị bao vây bít bùng bởi bê tông nhà hàng xóm - làm sao để lấy sáng, thoáng tự nhiên? Chỉ còn phương thẳng đứng là có thể lấy sáng và thoáng. Vậy làm thế nào để có thể lấy sáng theo phương thẳng đứng? KT&ĐS xin quay lại vấn đề này với phần tư vấn của KTS Nguyễn Văn Tân và Trầm Vĩnh Châu.

 
Đáy giếng trời có thể tổ chức thành cảnh quan làm đẹp
 
Quan niệm và thói quen đã xưa lắm là xây nhà phải có mái che - "Con không cha như nhà không nóc". Dựng mái ở đây có nghĩa tổ chức, thiết kế một loại vật liệu nào đó phủ lên nhà để che mưa nắng. Ý đồ này thích hợp với không gian và thời gian thuở đó. Nay, đất hẹp người đông, nhà chen nhau như những quân cờ domino, vách dựng đứng gần như tứ bề, buộc phải "tốc" mái để đón… gió. Đó cũng là giải pháp của nhiều kiến trúc sư khi thiết kế nhà ở chen trong những phố thị đông đúc.
 
Trời… giữa nhà
Ngay ở các khu nhà chung cư hay nhà liên kế người ta thường thiết kế một giếng trời ở giữa nhà hay giữa một đơn nguyên (block cao ốc) để nhà nhà, phòng phòng hướng về đây đối lưu không khí với môi trường tựnhiên, đón ánh sáng. Nếu nhà ống của bạn có độ sâu, chừng 14m trở lên đều có thể trổ sân trời trong nhà. Nhà càng sâu, càng nhiều diện tích, nếu làm sân rộng thì nhà càng thoáng mát và thu nhận được nhiều nguồn sáng tự nhiên.
Khi đó, không nhất thiết phải làm mái che, đúng nghĩa là có sân trời giữa nhà. Những không gian sinh hoạt chung, riêng trong ngôi nhà tổ chức hướng về sân trong để "tắm táp" không khí tự nhiên - đây là lối tổ chức nhà hướng nội. Tất nhiên, sân nội thất này cần phải xây dựng hệ thống thoát nước tốt, hợp lý. Với xu hướng xây nhà thụ động (passive house) - nhà thân thiện môi trường - hạn chế tối đa tiêu thụ năng lượng điện thì ngay trên nóc giếng trời còn có thể thiết kế những "tấm hứng gió"- hình thức cánh buồm. Tuỳ hướng gió của vùng khí hậu, của vị trí ngôi nhà mà chọn đặt tấm này ở đâu trên mái để "lùa" gió trời vào trong nhà.
 
 
Cầu thang bằng kính, nhất cử lưỡng tiện, gầm cầu thang vẫn sáng. Mái lấy sáng và cửa thông thoáng ở một “nóc” sân giếng trời
 
Mái nhà hiện đại…
Giải pháp khác, cũng hưởng được khí trời, cũng lấy được ánh sáng trời nhưng che được mưa và nắng gắt hắt xuống - thiết kế mái trong suốt. Kính (thuỷ tinh) hiện không còn là "đồ dễ vỡ" mà kính đã ứng dụng nhiều trong ngành xây dựng. Kính làm vách, mặt dựng và cả làm lan can, bậc cầu thang, thậm chí làm sàn. Từ đó, bạn có thể phủ mái nhà bạn hoàn toàn bằng kính, sàn kính, vách kính… ánh sáng sẽ… tràn ngập. 
Tuy nhiên, kính ứng dụng trong xây dựng như một loại vật liệu chịu lực cao là kính cường lực (kính được gia cường đến nhiệt độ nóng chảy và làm nguội nhanh), có sức chịu gấp 5 lần so với loại thông thường. Nếu có va chạm gây vỡ, kính sẽ vỡ ra như hạt lựu - không gây nguy hiểm.
Và ứng dụng trên các độ cao như mái, sàn lầu… thường phải sử dụng kính cường lực 2 lớp - dán lại nhau bằng một lớp keo, vừa tăng độvững, vừa không thể rơi xuống nếu lỡ bị vỡ.
 
Nhưng phải thiết kế đúng cách
Nhiều người cho rằng, mái bằng kính sẽ hấp nhiệt - nóng và tia cực tím sẽ lọt qua. Khắc phục nhược điểm đó, người ta làm mái kính 2 lớp, sửdụng loại cường lực vàởgiữa làkhoảng rút chân không để cách nhiệt. Cách khác là dán một lớp bạc phản nhiệt lên mặt kính, khi đó, nguồn sáng đi qua bình thường nhưng nhiệt năng sẽ "dội" ngược lại. Hoặc rẻ tiền và đơn giản hơn là sử dụng tấm nhựa polycarbonate lấy sáng từ mái.
Vấn đề nêu trên mới giải quyết được việc lấy sáng. Còn để tạo sự thông thoáng, cho không khí đối lưu thì thiết kế mái phải có khoảng hở - hình thức như ống khói, mưa không tạt vào được mà gió vẫn hút tốt. Kiến trúc sư Nguyễn Văn Tân, giám đốc công ty Duy Tân tư vấn rằng, thật vô ích khi nhiều nhà trổ giếng trời xong rồi bít kín lại bằng kính! Và cũng vô ích luôn khi đóng bít cửa trước (mặt tiền) - gió không vào được nhà làm sao hút lên giếng trời được! Tất cả đều phải thiết kế đúng cách để tạo luồng cho không khí đối lưu - nhà mới đạt được sự thoáng mát.
 
Một giếng trời có thể “cung cấp” ánh sáng và sự thông thoáng cho nhiều phòng
 

 
Cửa kính lấy sáng cho những phòng sát giếng trời. Vách kính cũng là giải pháp lấy sáng

 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 7

Các tin khác