Thú thực, tôi không nhớ hết là trong thời gian qua tôi đã sống như thế nào trong “thời Covid”. Có quá nhiều thay đổi ảnh hưởng đến cuộc sống, công việc. Tất cả đảo lộn không theo quy tắc, trật tự nào và có lúc khiến mình phát điên, stress nặng. Nhưng rồi cũng vượt qua được hết, cho đến ngày hôm nay.
Có lẽ, với hầu hết tất cả mọi người, ngôi nhà trở thành nơi trú ngụ nhiều nhất trong thời gian dịch bệnh. Về tới nhà là thở phào, cởi bỏ khẩu trang như trút gánh nặng, không gian của ngôi nhà là nơi đảm bảo an toàn theo một cách nào đó. Thế nhưng, như người ta vẫn nói: Ngôi nhà cũng là một cơ thể sống, và đôi khi nó cũng có những mệt mỏi, ốm đau. Năm ngoái, khi chính sách phong tỏa - “ngăn sông cấm chợ” được ban hành, đã có rất nhiều phiền toái đến với gia đình tôi cũng như nhiều nhà khác. Ở nhà thì an toàn, yên tâm đấy, nhưng cuồng chân và bức bối. Và khi thời gian kéo quá dài thì có rất nhiều những phát sinh - từ chính ngôi nhà, không gian sống của mình và gia đình. Cái bóng đèn cháy, cái vòi nước hỏng… không thể đi mua vì các cửa hàng đều đóng cửa. Hệ thống điện, nước, điều hòa trục trặc không gọi được thợ vì thợ không đi làm và về quê tránh dịch hết. Có những thứ tạm chấp nhận để vậy nhưng có những thứ cấp thiết không xử lý không được. Thời điểm đó, ngành y tế khuyến cáo nên mở cửa sổ làm thông thoáng không gian trong nhà. Nhà tôi cũng thực hiện theo khuyến cáo đó. Cứ sáng ra là mẹ tôi đi mở cửa sổ các phòng, cửa chính ra sân… Nhà tôi có mặt thoáng trước và sau nên khi mở cửa hút gió rất thoáng và mát. Nhưng đến một hôm bà đi chợ về và hốt hoảng thầm thì với tôi: Cái H. (hàng xóm chung ngõ cách nhà tôi hai nhà) bị F0 rồi, sau đó là bà đóng cửa chính và tất cả cửa sổ mặt trước lại. Thời điểm đó F0 thật kinh khủng, là “đối tượng đặc biệt” trong xã hội. Ngôi nhà bị đóng hết cửa mặt tiền tất nhiên là bí. Nhưng đành chịu vậy, biết làm sao. Nghĩ bụng nhà mình còn may vì có cửa phía sau, nhưng không biết những ngôi nhà phố một mặt tiền thì sẽ thế nào nếu cứ phải đóng cửa suốt; hay như căn hộ chung cư thì phía cửa chính - hành lang cũng đâu có thoáng, phải chấp nhận thôi. Cứ luôn nghĩ rằng Covid là chuyện nhà người ta, không phải nhà mình. Rồi đến một hôm, tôi đi về nhà, vừa gặp vợ chưa kịp nói câu gì thì vợ đã đẩy ra xa và nói: đừng đến gần, F1 rồi - mặt thì bịt khẩu trang. Chúng tôi khai báo đến trạm y tế phường qua điện thoại và đề nghị hỗ trợ tư vấn cách ly. Ban đầu, chúng tôi định lựa chọn phòng làm việc để cách ly vì vợ tôi vẫn phải làm việc online, như thế cho tiện. Nhưng cán bộ y tế bắt chúng tôi quay clip nơi cách ly, gửi để kiểm tra và không chấp nhận bởi phòng quá nhiều đồ đạc, sách vở, máy tính… không đảm bảo vệ sinh và không có WC riêng. Chúng tôi đành lách luật bằng cách dọn phòng ngủ chính (có WC riêng) gọn gàng, sạch sẽ rồi quay clip gửi bên y tế; họ chấp nhận. Nhưng thực tế vợ tôi cách ly bên phòng làm việc để làm việc online. Bắt đầu một thời kỳ mới trong gia đình. Ai trong nhà cũng đeo khẩu trang. Căn phòng cách ly cửa đóng kín mít suốt ngày. Ăn uống phải mang đồ lên, để ngoài cửa chứ không đưa trực tiếp. Nhưng còn chuyện tắm rửa, vệ sinh thì lại có vấn đề, phải sử dụng WC chung. Cũng chả biết làm thế nào nữa, thôi thì cố gắng được đến đâu thì làm, còn lại thì phó thác cho giời. Có nghĩa là khi F1 sử dụng phòng WC xong, thì phải bật quạt hút gió chừng 15-20 phút và không ai được sử dụng, không bén mảng lại gần. Không biết có hiệu quả thực tế không nhưng cứ cẩn thận như vậy. Rất nhiều phiền toái khó khăn trong sinh hoạt, nhưng rồi cũng qua. Ngày hết thời gian cách ly, chúng tôi hồi hộp chờ cán bộ y tế của phường đến test và ngày hôm sau khi có kết quả âm tính, cả nhà vui như tết.
Cũng bắt đầu từ đó, cả nhà sống trong phấp phỏng lo âu vì biết rằng Covid nó không chừa mình ra. Tôi tranh thủ những lúc rảnh rỗi và khi có điều kiện kiểm tra, bảo dưỡng mọi hệ thống kỹ thuật trong nhà để giảm thiểu sự cố hay trục trặc. Con tôi thì thắc mắc: Sao không làm phòng nào cũng có WC riêng hả bố? Quạt thông gió phòng vệ sinh có hút được hết virus không? Phòng cách ly nên đóng hay mở cửa sổ?... Đại loại như vậy!
Nhưng đến năm nay thì tình hình khác hẳn, tồi tệ hơn. F0 tăng chóng mặt, F0 đầy đường. Dù hết sức cẩn thận nhưng rồi nhà tôi cũng không tránh khỏi. Lần lượt, tất cả mọi người - cả 3 thế hệ đều dính, thành F0 trong một thời gian ngắn. Tất cả phòng ngủ của các thành viên lần lượt thành phòng cách ly, đóng cửa im ỉm suốt ngày. Không ai còn nói tới thông thoáng nữa, thậm chí sợ sự thông thoáng nếu như gió thổi phát tán virus khắp nhà. Ai mệt thì nằm nghỉ, không thì vẫn làm việc, học tập online. Tệ nhất là có những thời điểm không có người đi chợ, nhưng may là việc này không kéo dài lâu. Bữa cơm nấu xong không có ai ăn ở phòng ăn, tất cả đều bê lên phòng riêng. Có những lúc một người “âm” phục vụ mấy người “dương” - như cách mọi người vẫn nói vui.
Mọi người rồi cũng khỏe, xét nghiệm âm tính, hết F0. Nhưng cũng từ lúc này, tôi rất lo ngại về tình trạng cuộc sống quanh quẩn trong nhà. Không đi lại, không có hoạt động thể chất, suốt ngày cắm mặt vào máy tính sẽ làm sức khỏe, thị lực suy giảm, tinh thần chán nản. Thực tế nhiều chuyên gia đã cảnh báo về các vấn đề tâm lý liên quan đến Covid. Mẹ tôi luôn mệt mỏi, các con tôi chán ăn, uể oải và dù suốt ngày ngồi máy tính nhưng… lười học, rất nhiều lần bị cô giáo nhắn tin nhắc nhở. Thương nhất là đứa út 5 tuổi! Nó “thất học” ở lớp mẫu giáo tròn năm rồi, suốt ngày chỉ quanh quẩn trong nhà với tivi, điện thoại, không có bạn bè, không vận động, không có hoạt động, giao lưu gì. Không gian trong nhà không thể như không gian trường lớp. Sắp tới vào tiểu học nên năm cuối mẫu giáo rất quan trọng với nhiều kỹ năng cần thiết mà không được đi học. Chúng tôi cũng chưa nghĩ được gì hơn!
Gần 3 năm chủ yếu sống quanh quẩn trong nhà, tôi cũng thấy một số vấn đề ưu - nhược điểm ở ngôi nhà của mình, dẫu sao thì cũng đã thích ứng và vượt qua được, tới thời điểm này. Nhưng nghĩ rộng ra, với những ngôi nhà khác thì sao, hoàn cảnh khác thì sao? Có những ngôi nhà không thông thoáng, có những ngôi nhà chật chội không có phòng riêng, có những căn hộ cũ chỉ có một phòng vệ sinh…; sẽ rất khó để thích ứng với hoàn cảnh phức tạp, đặc biệt như dịch Covid mà chúng ta đang đề cập. Giới kiến trúc sư đã bắt đầu nhắc tới khái niệm thiết kế kiến trúc thích ứng dịch bệnh. Nhưng liệu có tiêu chuẩn chung không, bởi mỗi trường hợp, mỗi hoàn cảnh rất khác nhau; và thêm nữa là vấn đề kinh tế không thể đặt bên ngoài. Có lẽ sẽ còn rất nhiều điều để nói.
Không thể trì hoãn hơn nữa, chúng ta phải bắt đầu với cái gọi là “bình thường mới”. Các trường học đã lục tục lập kế hoạch đón học sinh trở lại; ngành du lịch đang quyết tâm mở cửa sau thời gian dài đóng băng; hàng không đang kết nối lại nhiều chuyến bay quốc tế… Covid chưa phải là chuyện quá khứ, nhưng hiện tại, chúng ta hãy cứ hy vọng về một ngày mai tươi sáng hơn!
Theo Kiến Trúc & Đời Sống số 190