Người viết nên màu tím biền biệt

Lượt xem: 2748
5/5/2020 0:00 - Chuyên đề
Tác giả: Kiến trúc & Đời sống - Bài Hàn Thuỷ Giang ảnh Dương Minh Long

KT&ĐS “ghé chơi” nhà của nhà thơ Hữu Loan vào một chiều đầu mùa hạ ở thôn Vân Hoà, xã Nga Lĩnh, Nga Sơn, Thanh Hoá. Thi sĩ đã ở độ tuổi ngoâi 90 nhưng đôi mắt còn rực sáng và cái bắt tay chặt như thớ đá. Mái tóc dài của ông xoã xuống vai gầy, bềnh bồng trắng xoá như đã lẫn vào mây tự thuở nào. Con người viết nên màu tím hoa sim đây ư?

 
Người nổi tiếng với bài thơ “Màu tím hoa sim” ...

 

 

 
      ...giờ đang sống trong một khung cảnh bình dị như gió trời. Ngôi nhà mới mà hội văn nghệ tỉnh giúp dựng lên giữa vườn cây xanh mướt, nom chẳng khác gì những ngôi nhà cùng chòm xóm. Hai gian nhà đầy nắng gió mùa hạ, bàn thờ treo một chữ tâm, những bức ảnh chân dung thi sĩ do bạn bè chụp tặng treo trên tường, mang một cái nhìn xa xôi... Nhà thơ yêu khu vườn rộng của mình như mỗi người chúng ta thường tưởng tượng và mến yêu một thế giới khác lạ với thế giới đang sống.
 

Hình 1 Ngọn núi đá Vân Hòa, nơi nhà thơ đã từng là người thợ đục đá để kiếm sống nuôi 10 người con trong những ngày khốn khó
Hình 2 Con đường đất và màu xanh trên cách đồng lúa quê hương của nhà thơ Hữu Loan thuộc thôn Vân Hoà, xã Nga Lĩnh, huyện Nga Sơn, Thanh Hoá
Hình 3 Con đường lát xi măng rợp bóng cây dài 30 mét dẫn từ cánh cổng tre vào đến cổng phụ của căn nhà
Hình 4 Chân dung nhà thơ và chữ Tâm treo chính giữa bàn thờ

 

Ông mắc một chiếc võng màu nâu như lưới đánh cá giữa hai thân cây, đầu quay về ngọn núi Vân Hoà và thường ngả mình xuống nằm đu đưa trong bóng mát. Cũng đôi khi ông ngồi dậy, buộc một sợi dây vào gốc cây trước mặt tự kéo chóp võng lắc lư. Ông đăm đăm nhìn về phía ngọn núi, nơi suốt mấy chục năm nhà thơ thường lên đó đập đá mang đi bán để kiếm sống và nuôi 10 người con trưởng thành. Và cũng đôi khi, cái nhìn của thi sĩ xích lại gần hơn, chạm vào nền đất cũ của ngôi nhà và gian bếp.

 

Hình 5 Phòng ngủ của nhà thơ với diện tích 9m2. Ô cửa sổ nhỏ cánh gỗ nhìn ra khu vườn
Hình 6 Căn nhà diện tích sử dụng khỏang 45m2 được chia làm ba phòng. Phòng khách là nơi sinh họat chính của gia đình, dùng làm nơi ăn uống và tiếp khách
Hình 7 Căn nhà trệt giản dị bao quanh bằng những bóng dừa, do Hội văn học nghệ thuật tỉnh Thanh Hóa xây năm 1980, một trong những căn nhà tình nghĩa đầu tiên của tỉnh
Hình 8 Gương và lược nhỏ treo cạnh gương lớn đối diện với phòng ngủ.
Hình 9 Cửa sổ từ phòng ngủ nhìn ra khu vườn

 

Nơi đó ông còn giữ lại một chiếc cối đá to nặng do tự tay đục đẽo, giữ lại và để rải rác đó đây những chiếc choỏng to nhỏ dùng để khai thác đá. Mảnh đất rộng chừng hai sào rưỡi này trước đây bỏ hoang. Nó có tiếng là sát chủ như bị một lời nguyền đeo đẳng. Khi nhà thơ trở lại quê nhà sống cuộc đời lao động bình dị, ông đã đến đây ở mà không hề sợ hãi. “Đức năng thắng số- ông nói với anh em họ mạc, những người đã lo sợ thay cho ông- tôi không bao giờ ở ác với ai, tôi không sợ một số phận nào cả”.

 

Hình 10 Từ góc bếp nhìn vào với ngổn ngang đồ đạc, nơi trước vốn là căn phòng ngủ của vợ chồng nhà thơ, giờ được sử dụng vừa là bếp vừa là nơi chứa đồ
Hình 11 Bên hiên căn nhà cũ là khu vườn rộng với nhiều cây ăn quả
 Hình 12 Vỏ những chai rượu...

 

Và mọi chuyện đã như thế đấy. Ông đã cùng gia đình, cỏ cây hoa lá sống như một dòng sông xanh thăm thẳm chảy trôi bất tận. Nhắc đến Màu tím hoa sim, nhà thơ Hữu Loan chợt sôi nổi. Ông kể dường như chưa quên một chi tiết nào. “Người con gái trong thơ là con gái út cụ Lê Đỗ Kỳ, một kỹ sư canh nông đầu tiên của Việt Nam tốt nghiệp tại Pháp, tên là Lê Đỗ Thị Ninh. Mọi sự đúng như trong bài thơ đã kể. Em Ninh mất trên bến sông Chuồng, trượt chân khi đang giặt áo.

 

Hình 13 Bên trái của khu vườn là hồ cá nhỏ soi bóng dừa
Hình 14 Từ căn nhà chính nhìn qua khỏang sân rộng bên phải là căn nhà cũ, nơi vợ chồng nhà thơ ở trước năm 1980 giờ vẫn được giữ lại nguyên vẹn

 

Bến Chuồng cách biển 10 km, khi nước triều lên xuống, dòng nước chảy xiết rất ghê gớm”...Càng kể, giọng của thi sĩ càng nhỏ lại. Cuối cùng, giọng nói ấy chìm vào cơn gió Đông nam vẫn thường lướt qua đây vào dịp đầu hè. Ngoài kia ngọn núi Vân Hoà vẫn vươn cao im lặng. Tôi cũng lặng thinh bởi tôi chợt nhận ra một nỗi biền biệt của cuộc đời đang từ từ hiện rõ nơi người thi sĩ gầy gò, có mái tóc bạc trắng bí ẩn tựa mây trời này. Bởi lẽ, ngày xưa có một lần ông đã viết­­ nên một màu tím của nỗi biền biệt.
 
...“Bài Màu tím hoa sim là một tác phẩm mà đối thủ cạnh tranh nước ngoài sẽ không có được và nó có giá trị vĩnh cửu hơn bất kỳ nhan sắc mong manh nào”.(ông Lê Văn Chính – giám đốc Vitek VTB- đơn vị đã mua độc quyền bài Màu tímhoa sim với giá 100 triệu đồng năm 2004)
 


Theo KT&ĐS Số 03