Lâu đài Cesis

9/9/2020 9:00 - Thế giới kiến trúc

Tác giả: Kiến trúc & Đời sống - Lan Chi

Nằm trên ngọn đồi Riekstu, thuộc trung tâm của Vidzeme, Cesis được mệnh danh là thị trấn cổ đẹp nhất đất nước Baltic Latvia. Biểu tượng của thị trấn chính là phần còn lại của toà lâu đài thời trung cổ giữa thị trấn, Cesis Castle.

Tháp tây, nơi này còn được dùng làm phòng chỉ huy, nghỉ ngơi, làm việc của vị chỉ huy quân đội trong thời chiến

Cách đơn giản nhất đi từ thủ đô Riga đến Cesis là đi xe buýt. Mất hai giờ đồng hồ và 5 USD, tôi đến trung tâm Cesis. Tại Latvia, tiền phải đổi sang đồng lat, tỷ giá 100 USD = 57 lat. Có được chút tiếng Nga hoặc tiếng Latvia thì càng tốt, nếu không, chỉ cần vốn tiếng Anh đủ để hỏi đường, trả giá, khách du lịch có thể đi bất cứ nơi nào tại Cesis mà không sợ lạc.
Là lâu đài thời trung cổ còn được bảo tồn tử tế nhất tại Lavia, Cesis Castle vừa được các nhà khảo cổ thuộc viện lịch sử Latvia và đại học Latvia khai quật, vừa được khai thác du lịch.
Không có người hướng dẫn, vào đến cổng lâu đài, sau khi mua vé với 2 lat, tôi được phát một chiếc đèn đốt bằng nến và tờ bản đồ bằng bốn thứ tiếng, Latvia, Anh, Nga và Đức. Trong đó hướng dẫn tất cả những nơi được phép khám phá và những thông tin cơ bản về quần thể kiến trúc lâu đài cổ có độ tuổi khoảng hơn 800 năm này.
Quân viễn chinh của Đức từng được coi là người anh em với Latvia bắt đầu xây dựng những ngọn tháp từ năm 1209 trên một ngọn đồi có vị thế khá chiến lược, tại giữa thành phố Wenden (tên mà người Đức gọi Cesis trước đây). Nhìn ra nơi từng là sông Gauja, ngày nay đứng trên toà tháp cao, dù độ cao không còn như ban đầu nhưng tầm nhìn vẫn hoàn toàn bao quát được một vùng rộng lớn xung quanh.
Lâu đài được tái xây dựng nhiều lần trong các thế kỷ tiếp theo. Từ thế kỷ thứ 16, khi lãnh đạo Walter von Pletenberg (1494-1535) ra lệnh xây dựng lâu đài cho mục đích quốc phòng, lâu đài được mở rộng thêm, các khu vực được kết nối, quây lại để tạo nên một quần thể. Kiến trúc toà lâu đài phần lớn thuộc về thế kỷ 15 đầu thế kỷ 16. Các toà tháp phía nam và bắc được gia cố, thậm chí xây dựng lại với độ cao hạ dần. Nhằm cản trở quân thù tiếp cận, những con mương được đào thêm, bờ tường cao rộng được xây bao quanh, kết nối với ba mặt tiền rộng của toà lâu đài.

Từ tháp tây nhìn ra ngọn tháp phía bắc. Một góc gian phòng tại tháp tây, nơi này cũng có nhiều cửa sổ nhìn ra ngoài

Khu lâu đài Cesis mới (phía đông) được dùng làm khu vực trưng bày các đồ vật được khai quật, kiến trúc và vật liệu xây dựng nên quần thể lâu đài từ thời trung cổ

Lần đầu tiên lâu đài bị phá hoại nghiêm trọng là giai đoạn chiến tranh tại Latvia (1558-1583). Khi đó, quân đội Nga do tướng Tsar Ivan chỉ huy kiểm soát lâu đài. Trong năm 1620 Cesis bị Thuỵ Điển xâm chiếm. Lâu đài được xây dựng lại, nhưng lại bị phá huỷ vào năm 1703 trong đại chiến Bắc Âu. Từ đó nó bị bỏ hoang. Rồi lâu đài và cả thành phố Cesis bị thiêu rụi năm 1748, trở thành vùng “nguyên vật liệu xây dựng” cho người dân. Cuối thế kỷ thứ 18, bá tước Karl Eberhard von Sievers mua lại quần thể lâu đài, xây thêm tháp mới trước một mặt cửa của khu quần thể lâu đài cũ. Đến thế chiến thứ nhất, nơi này vẫn là nhà ở của gia đình bá tước và được quân đội, chính quyền tại Latvia trưng dụng. Sau thế chiến thứ hai, lâu đài được chia ra và được sử dụng như bảo tàng lịch sử và nghệ thuật Latvia.
Việc tìm hiểu về toà lâu đài này được bắt đầu từ giữa thế kỷ 19, khi nhà sử học về Đức - Baltic Karl von Löwis of Menar viết bài nghiên cứu đầu tiên về lâu đài Cesis. Đến những năm 1920, những nhà lịch sử về Đức - Baltic tiếp tục nghiên cứu từ những tác phẩm viết sẵn và những hình ảnh lịch sử còn lưu trữ, mong muốn tìm ra ý nghĩa cái gọi là “tiền đề chính của đế chế” trong các lâu đài trước đây. Nhưng rồi họ không tìm được những thông tin như mong muốn.
Sau chiến tranh thế giới thứ hai, một cuộc khai quật cả về khảo cổ và khảo sát kiến trúc với ý định bảo tồn kiến trúc được đưa ra. Năm 1974, người ta tìm thấy hài cốt của bốn người được cho là người dân thường bị khối đất đá đè chết tại một trong hai tầng hầm phía tây. Năm 1985, các nhà khảo cổ tìm thấy hài cốt của lính Nga bị giết năm 1577, trên sườn dốc dài 9m bên ngoài tường phía tây. Ngoài ra họ còn tìm thấy những hạt vòng màu lam và màu vàng, một phần của vòng cổ vàng bị gãy, nhẫn vàng được gói trong một túi vải nhỏ, như đồ trang sức của phụ nữ. Những gì còn lại hiện nay hầu hết thuộc về thế kỷ 16, sau khi nhiều vật dụng cổ có thể đã bị người dân lấy mang đi khi đến khai thác vật liệu về xây dựng. Những bức tường của lâu đài ngày xưa được xây dựng thiếu yếu tố chịu khí hậu giờ cũng đã bị thời gian bào mòn. Đây cũng là lý do mà các nhà khảo cổ đang thực hiện nhằm gia cố cho những gì còn lại của một toà lâu đài kiến trúc trung cổ hiếm hoi còn lại tại Latvia.
Toà lâu đài trở thành điểm đến của khách du lịch thăm Latvia, nhờ những đặc tính về lịch sử, và sự thu hút về tính lãng mạn của kiến trúc thời trung cổ.

Mất khoảng ba giờ đồng hồ mới đi hết khu vực quanh lâu đài hiện được mở cửa cho khách du lịch.

Trong khuôn viên của tòa lâu đài này còn có chiếc hộp gỗ không nắp nằm tại góc vườn chứa bức tượng Lenin, do một nghệ sĩ người Latvia thực hiện. Bức tượng từng đứng oai hùng ngay trung tâm thành phố Cesis từ ngày 7.11.1959, tại quảng trường liên minh trước đây, cạnh tượng đài chiến thắng. Đến ngày 17.10.1990 bức tượng hạ xuống và giờ để trong vườn của lâu đài (ảnh trái)

. Hầm của tháp nam, được khai quật năm 1999, nơi đây, nhiều đèn dầu vẫn còn nằm phía dưới

Những bệ đá nơi các cột trụ của toà lâu đài được dụng lên

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 52

Lâu đài Cesis

Bài liên quan

Các tin khác