Cổ thành Lucca

12/11/2019 - Thế giới kiến trúc
Tác giả: Nguyễn Đình

Hình thành từ thế kỷ thứ 2, cho đến nay, Lucca giữ ngôi vị là thành cổ có bức tường phòng vệ dài và nguyên vẹn nhất toàn châu Âu, nằm ở miền trung nước Ý, là điểm đến hấp dẫn bởi không chỉ mang phong cảnh đặc trưng vùng Tuscani, mà tòa thành với lối quy hoạch và kiến trúc từ thời cổ chính là một nét quyến rũ rất riêng đáng hơn một lần đến chiêm ngưỡng và khám phá.

 
 
Cổng San Gervasio (Porta San Gervasio) được hoàn thành năm 1255 mang phong cách kiến trúc thời trung cổ
 
Khác hẳn với Pisa hay Florence kế cận vốn tấp nập với khách du lịch rồng rắn thành từng đoàn đông đúc, nhộn nhịp, Lucca - chỉ cách tháp nghiêng Pisa 16 cây số, mất chừng hơn 10 phút đi tàu điện - lại mang một sắc thái khác hẳn với những êm đềm, sâu lắng, bình dị, pha lẫn trong đó là cả sự lãng mạn. 
 
Phía sau tường thành
Rời khỏi nhà ga chính của Lucca băng sang con đường trước mặt, cả một toà thành sừng sững án ngữ với tường gạch cao đến 12m, xây bằng gạch nung, đấy chính là Lucca. Con đường mòn dẫn lối đến chiếc cổng nhỏ theo nấc thang lên tường thành, cả một không gian mở ra với những ngôi nhà ngói đỏ, phố xá đan xen, gợi ngay cảm giác đang đứng trước một tòa thành trung cổ xa xưa chứ không phải như đang ở thế kỷ 21. 
Thành luỹ của Lucca được hình thành từ thế kỷ thứ 2, đến mười thế kỷ sau đó, người ta mất tiếp hơn 100 năm xây dựng lại theo lối tường thành phòng vệ thời trung cổ. Với chiều dài hơn 4km, phủ rợp bóng tiêu huyền và cây dẻ, tường thành này hiện là con đường đi bộ được yêu thích của vùng Tuscani. Ở thời chiến, tường thành Lucca lắp trên đó 120 khẩu thần công cùng hệ thống công sự chằng chịt, có thể chứa vũ khí, ngựa, binh lính để phục vụ mục đích phòng vệ, và chỉ khi công tước Maria Luisa chỉ định vị kỹ sư - kiến trúc sư Lorenzo Nottolini thay đổi công năng và kiến trúc biến tường thành phòng vệ thành con đường cho người dân sử dụng.
Những con phố cổ lát đá nhẵn thín vì nhuốm màu thời gian như Via Becheria, Via del Battistero, Via della Rosa, Via Fillungo… cùng những chiếc cổng còn nguyên vẹn lối kiến trúc trung cổ như Santa Maria dei Borghi hay San Gervasio… sẽ dần dẫn dắt đến các công trình kiến trúc nổi bật ở Lucca, chính là các thánh đường. 
Nếu chú ý từ phần chất liệu, sẽ thấy các thánh đường ở Lucca sử dụng nguyên liệu chính là đá vôi trắng và đá sa thạch, ngoài lối kiến trúc chủ đạo thời trung cổ như Duomo di San Martino, các thiết kế của thánh đường ở Lucca còn mang một nét riêng khác, chính là sự kết hợp thú vị giữa hai phong cách La Mã và Gothic.
 
 
Các chi tiết trang trí ngoại thất ở nhà thờ San Michele
 
 
Kiến trúc cổ ở Lucca sử dụng chất liệu xây dựng chủ đạo là đá vôi trắng và đá sa thạch
 
 
Hệ thống kênh đào do kiến trúc sư Lorenzo Nottolini thiết kế
 
 
Nét cổ kính là mối dây xuyên suốt các công trình kiến trúc ở Lucca
 
 
Một mảng tường được phục chế dựa trên lớp kiến trúc từ thời trung cổ
 
 
Vòm trần của Vương cung thánh đường Basilica di San Frediano
 
 
Dấu ấn Lorenzo Nottolini
Lucca còn có một công trình kiến trúc quyến rũ khác mà bất kỳ ai khi đến Lucca đều tìm đến để diện kiến nét đẹp ấy, đó chính là quảng trường Piazza dell’Anfiteatro. Công trình này gợi nhớ đến vị kiến trúc sư, cũng là một kỹ sư tài ba có tầm ảnh hưởng rộng đến các kiến trúc của Lucca thấy được hôm nay, chính là Lorenzo Nottolini.
Là kiến trúc sư trưởng của Lucca ở đầu thế kỷ 19, Lorenzo Nottolini rất được hoàng gia sủng ái, và tin tưởng giao trọng trách cho ông thực hiện việc quy hoạch, tái thiết lại các công trình cổ, trong đó quảng trường Piazza dell’Anfiteatro - trái tim của Lucca - một nhà hát La Mã cổ đại được xây dựng từ thế kỷ thứ hai với sức chứa đến 10.000 người, nhà hát sau đó bị chiến tranh và thời gian tàn phá, và đến thời kỳ trung đại, cư dân thành cổ Lucca xây dựng nhà cửa lên tàn tích ấy một cách lộn xộn đến nỗi được ví như khu ổ chuột của thành cổ. 
Năm 1830, Lorenzo Nottolini tái thiết Piazza dell’Anfiteatro dựa trên nền tảng của nhà hát La Mã, ông tiến hành dỡ bỏ, bố cục và xây dựng lại các công trình nhà ở theo hình elip, để khoảng trống chính giữa làm không gian chung, hình thành một tổng thể kiến trúc độc đáo của Piazza dell’Anfiteatro như hôm nay.
Nếu đến Lucca những ngày hè, du khách không thể không chú ý đến hệ thống các đài nước được bố trí, sắp đặt rất chuẩn mực ở khắp thành cổ, cùng hệ thống thuỷ lợi và kênh đào dẫn nguồn nước từ suối Guamo trên đỉnh núi Pisan chảy xuyên qua Lucca, nguồn nước ấy tinh khiết và trong mát đến độ có thể uống trực tiếp. Toàn bộ công trình thuỷ lợi chính do Lorenzo Nottolini thực hiện trong suốt quãng thời gian từ 1823 - 1851. Đây cũng là công trình cuối đời của Lorenzo Nottolini (ông mất vào 12.9.1851). Bởi thế mà từ hơn 160 năm qua, vẻ đẹp trong tổng thể cảnh quan kiến trúc ở Lucca vẫn chưa bao giờ gây nhàm chán với lữ khách từ khắp thế giới. 
 
 
Vị cha già dân tộc, tướng Giuseppe Garibaldi (1807-1882) ở quảng trường Piazza del Giglio
 
 
Lucca không phải là điểm đến của những tìm kiếm vội vàng, nhộn nhịp
 
 
Những ngôi nhà với cổng vòm đồng nhất ở quảng trường Piazza dell’Anfiteatro
 
 
Các công trình nhà ở của Lucca đều được lợp ngói đỏ
 
 
Nét bình dị trên một góc phố ở Lucca
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 98

Các tin khác