Tránh góc chết làm "mệt" không gian

8/10/2020 - Tư vấn phong thủy
Tác giả: Bài ThS KTS Hà Anh Tuấn ảnh Khánh Phương

Nhà phố hai mặt đường vát xéo theo lộ giới, nhà hẻm khu dân cư cũ mặt bằng hình thang, nhà thóp hậu có góc tam giác phía sau… là những tình huống nhà cửa xuất hiện nhiều “góc chết”. Gia chủ thường khá ngại ngần khi gặp nhà dạng này, nhưng về phong thủy và xử lý chuyên môn, liệu các góc chết có gây “mệt” nhiều không?

 
Đặt bồn hoa, bo góc cạnh, đưa giếng trời vào phần xéo… giúp không gian giảm ngóc ngách, luồng khí nội ngoại thất lưu thông tốt hơn
 
Về sử dụng thì góc xéo ít thuận tiện, khó kê đồ, thành nơi tích tụ bụi bặm, khó vệ sinh, nhìn vào khó chịu. Về phong thủy lại nhiều ý kiến cho rằng bất lợi phong thủy, góc kẹt Xung Sát, Hỏa Vượng Xung Môn… khiến giá trị không gian sống bị giảm sút. Nhưng thực ra nếu hiểu về góc cạnh hình thế trong không gian, khéo điều chỉnh nội thất thì vẫn tạo dựng được một nơi sống tốt và hạn chế bất lợi cho dạng nhà đất “xéo xắt” này.
 
Nhà xưa ngại Hỏa, nhưng giữ Hỏa, cân Thổ, hòa Thủy
Kinh nghiệm phong thủy truyền thống khi gặp thế nhà hay đất có dạng tam giác, hình thang, góc xéo sẽ quy về dạng Hỏa trạch, nhà đất nhiều góc xéo cả chiều rộng lẫn chiều cao gọi là thế Hỏa Vượng. Theo tính chất ngũ hành thì Hỏa có hướng chuyển động mạnh chứ không tĩnh tại, tính Nổi Bật Khí nhiều hơn Cân Bằng Khí, cho nên cuộc đất hành Hỏa (chéo góc) và các công trình có cấu trúc hành Hỏa (mái nhọn, chóp đỉnh…) thường tương hợp cho nơi sinh hoạt tâm linh, hướng thượng, có tính dẫn dắt, thu hút, ví dụ như các công trình tôn giáo, tưởng niệm. Trong quy hoạch đô thị hiện đại, các vị trí đất nơi “mũi tàu”, giao lộ chéo góc cũng hay được chọn làm công trình điểm nhấn, dù xử lý góc xéo luôn phức tạp hơn là khối nhà vuông thẳng. 
Cũng do văn hóa Đông phương chuộng tĩnh hơn động, chuộng bình ổn hơn xáo trộn, nên mặt bằng nhà cửa đa phần quy định phong thủy thường vào hệ khung vuông vức, chỉ nhấn nhá góc xéo ở các chi tiết không va chạm nhiều trong quá trình sử dụng, như các cấu kiện trên mái, hoặc mảng tường đầu hồi, mang nhiều ý nghĩa về thông thoáng, tượng trưng cho hành Hỏa. Tuy nhiên đặc tính văn hóa Đông phương và Việt Nam là nhận thức cả mặt tích cực và tiêu cực của Hỏa, lửa vừa có chức năng tái sinh lại vừa có tính hủy diệt, hủy diệt để rồi tái sinh, cũng là vòng tuần hoàn của cuộc sống. Ở Việt Nam, việc thờ Lửa thiên về ước vọng hạn chế sự hủy diệt của lửa nhiều hơn, vùng khí hậu càng nóng người ta càng kiêng dè cần thận củi lửa, nhiều nơi dân gian còn gọi Thần Lửa là Bà Hỏa, và việc để bếp nằm cách khỏi nhà chính nhằm phòng hỏa hoạn cũng là ứng xử khôn khéo, ngại Hỏa mà vẫn giữ Hỏa cho nhà. 
Kiêng kỵ “ao đao đình” cũng là dạng ứng xử “né” góc nhọn, góc xéo hướng vào nhà mình, đồng thời cho thấy cha ông ta rất quan tâm đến hài hòa cảnh quan. Xóm làng không chỉ là nơi tập hợp của các ngôi nhà, mà quan hệ nhà này với nhà kia, nhà dân với đình đền miếu mạo đều có khoảng cách, ý tứ vừa phải, chính phụ, trước sau theo nguyên tắc cân Thổ, hòa Thủy, tức là nhà đất và cảnh quan, cây xanh, mặt nước cân đối, hài hòa với nhau. Dù kinh tế thời xưa chưa phát triển, nhà cửa không hoành tráng bề thế nhưng rất ít trường hợp làng xóm xiên xẹo, nhà cửa đối chọi về thị giác, hay ngóc ngách méo lệch trên mặt bằng sử dụng. Đây cũng là nề nếp ăn ở đáng học tập cho sau này mà quá trình phát triển đô thị hiện nay nhiều nơi, nhiều chỗ đã khó kiểm soát, không thể điều tiết được dẫn đến chất lượng môi trường sống suy giảm, cảnh quan chung bị xâm hại vì những tư lợi cá nhân.
 
Góc xéo do tạo hình trong kiến trúc có thể thành điểm nhấn độc đáo, miễn sao đảm bảo sử dụng thuận lợi, an toàn
 
Khai thác góc xéo thành không gian thụ hưởng âm nhạc, thư giãn
 

Các “góc chết” sẽ trở nên “sống” lại nếu trong xác lập cấu trúc từ đầu đã quan tâm về bản chất không gian, hạn chế ngóc ngách, khoanh vùng sử dụng đúng và đủ. Trường hợp bị động không thể sửa lại phần cứng, thì những giải pháp về phần mềm cũng khá hữu hiệu và trợ giúp của nhà chuyên môn và lựa chọn vật liệu, cách thức phù hợp, trên nguyên tắc “Không có góc nào chết, chỉ có chỗ xấu cần điều chỉnh lại”


Nhà nay khắc chế bằng Hình Thế, Ngũ Hành

Xét theo phong thủy, nhà có ngóc ngách hoặc khối chéo nhiều sẽ làm chuyển hướng dòng khí lưu chuyển trong hoặc ngoài nhà, khiến sinh hoạt không thuận lợi, gây tâm lý bất an. Nhà thời nay không chỉ xéo góc do thế đất hay diện tích, mà đôi khi xuất hiện góc xéo còn do… ý đồ thiết kế, tạo hình từ ban đầu. Để khắc phục các góc xéo về phong thủy và sử dụng thì dù xéo góc bị động hay chủ động cũng cần lưu ý và hình dung ra chúng trước khi xây dựng, bài trí đồ đạc. Nói nôm na là làm cho không gian hữu dụng trở nên vuông vức hơn, giúp các góc sắc nhọn được “mềm dịu” hơn bằng các thủ pháp khác nhau. 
Với không gian bên ngoài, khi chọn đất cất nhà cần lưu ý tránh các khu vực cảnh quan xô lệch kiểu “góc ao đao đình”, điều này có thể dễ dàng nhận thấy khi ta đứng từ bên trong cuộc đất hay ngôi nhà nhìn ra ngoài. Công trình, lối đi hoặc vật thể bên ngoài hướng về nhà ta, trong phạm vi tầm nhìn của ta có góc chéo càng lớn, càng gần thì nguy cơ gây ra Xung Sát càng cao. Không phải vô cớ mà luật xây dựng rất nghiêm ngặt trong việc khống chế mọi công trình đều phải tạo khoảng lùi, tránh nhìn qua nhau hay đưa kết cấu, lồi thụt mặt tiền, góc xéo… qua nhau. Nếu hiện trạng đã như vậy, cần tránh mở cửa nạp khí về phía có góc xéo, hoặc dùng mảng cây cối che chắn như một dạng bình phong, sao cho không thấy các góc đó nữa. Cũng có thể đặt chậu cây hoặc dùng gương phong thủy dạng gương cầu lồi nhằm tạo tác dụng đẩy chệch luồng khí xấu (theo kinh nghiệm dân gian) nhưng đây chỉ là giải pháp bị động và mang tính trấn an về tâm lý nhiều hơn.
Đối với nội thất, cách xử lý cần quan tâm từ phần thô sao cho một không gian sau khi bố trí đồ đạc và tiếp nhận công năng sử dụng thì sẽ không còn góc xéo nữa. Dĩ nhiên hình dáng căn phòng vẫn méo, nhưng phần sinh hoạt trở nên gọn ghẽ, không va chạm hoặc không nhìn thấy góc xéo đó nữa. Muốn vậy cần hình dung hết công năng và “kịch bản” sử dụng, để có thể tính toán làm tủ âm hay kệ rời, bố trí vật dụng, đặt chậu cây... sao cho các góc xéo nằm ra ngoài phạm vi sử dụng. Cũng có một số giải pháp hoàn thiện làm sống động hơn cho các góc “chết” như là vạt góc tường một chút, bo tròn, xây mảng tường dày phủ qua, hoặc đóng hệ thống tủ âm che khuất góc… Tất cả đều không ngoài mục đích tạo nên những Hình và Thế giúp nội thất thêm hài hòa, thẩm mỹ và tiện lợi trong sinh hoạt, cũng là nguyên tắc Khả Kiến trong thực hành phong thủy (giải quyết trong khả năng quan sát được). 
Với các không gian trong nhà ở mang đặc thù hành Mộc cần đảm bảo tính nuôi dưỡng an toàn như phòng ngủ, phòng ăn, phòng người già, phòng trẻ em… thì tránh bố trí phòng ốc vào chỗ có nhiều góc nhọn, hoặc tránh sử dụng không gian sinh hoạt tại các góc chết. Các nhà thiết kế kinh nghiệm thường lấy đường cơ sở hình học xác lập không gian chính ở vị trí nào mang tính trung tâm, bộ khung ngôi nhà khai thác tối đa đến giới hạn nào, sau đó các góc xéo hay vùng dư thừa sẽ xem như phần phụ, như lớp vỏ ngoại vi. Các chuyên gia phong thủy cũng hay dùng mảng uốn lượn, đường cong mềm mại (hành Thủy khắc Hỏa) hoặc theo góc vuông để lấy lại thế cân bằng và giảm Xung Sát cho không gian nhiều góc xéo, không song song và vuông góc nhau.
Khi gặp thế Hỏa khí trong nhà theo dạng chiều cao mặt cắt, ví dụ như một gầm cầu thang, một dầm nghiêng trên giường nằm ngủ, thì cần hạn chế sử dụng không gian dưới góc chéo nhọn ấy. Nếu vì diện tích chật hẹp thì phải làm dịu góc nhọn bằng cách đóng trần phẳng hoặc vòm cong, kê vật dụng và chỗ nằm ngủ ra bên ngoài khoảng vát chéo, hạn chế vướng víu khi sinh hoạt. Đơn giản hơn cả là bố trí những khoảng nhìn ngắm, ít sử dụng vào góc chết, ví dụ như một tiểu cảnh mộc mạc dưới gầm thang, một bể cá sinh động dưới đà nghiêng, để không tạo “cơ hội” cho góc xéo gây bất tiện và tù hãm khí xuất hiện trong nhà mình nữa. Cần chú ý bố trí đầy đủ đèn chiếu sáng vào những góc này để giảm âm tăng dương, soi rõ không gian, tránh va chạm khi sử dụng.
Việc xử lý Hình nào thì Khí ấy của khoa học phong thủy sẽ giúp các gia chủ điều chỉnh nội ngoại thất sao cho sử dụng thấy thoái mái, tạo tâm lý bình an khi sống và thụ hưởng không gian.  
 

 

Gầm thang tận dụng làm kho nhỏ, tiểu cảnh hoặc kệ chưng đồ. Đặt tiểu cảnh ở gầm cầu thang
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 173

Các tin khác