Thủy - hỏa trong nhà ở

15/5/2019 - Tư vấn phong thủy
Tác giả: Hà Thành

Thủy (nước) và hỏa (lửa) là hai yếu tố tượng trưng về mặt ngũ hành trong ngôi nhà ở. Nhưng trước đó từ xa xưa, và cho đến tận bây giờ; thủy và hỏa là những thành phần rất quan trọng để tạo nên một ngôi nhà - không gian sống đúng nghĩa, duy trì sự sống của con người.

 

 

Bếp lửa của ngày xưa

 

Nhất thủy, nhì hỏa
Người xưa có câu “nhất thủy, nhì hỏa” để nói về mức độ nghiêm trọng của hiểm họa do nước (lũ lụt) và lửa (hỏa hoạn) gây ra; cũng như về sự khó khăn trong việc chống chọi, khắc phục, cứu chữa đối với những tai ương này. Nhưng thủy (nước) và hỏa (lửa) cũng rất quan trọng, có ý nghĩa sống còn với cuộc sống con người và sự phát triển, mà nếu thiếu, thì cũng là thảm họa.
So với lửa, nước quan hệ và gắn bó với cuộc sống con người sớm hơn và theo một cách tự nhiên. Đơn giản có nước thì mới có sự sống; dù là động vật hay thực vật cũng đều cần nước để duy trì sự sống và sinh trưởng. Đó cũng là lý do mà mọi nền văn minh trên thế giới đều ra đời, phát triển từ những dòng sông. Nước là một dạng vật chất đặc biệt, không phải bởi cấu trúc hóa học - vật lý mà bởi ý nghĩa sinh tồn, sống còn. Không có nước đồng nghĩa với hoang mạc, lụi tàn, chết chóc, tận diệt…
Nước là một tài nguyên thiên nhiên dồi dào và vô hạn (về lý thuyết) vì có khả năng luân chuyển trạng thái. Tuy nhiên, thực tế hiện nay nước (đặc biệt là nước sạch) ngày càng trở nên khan hiếm, thậm chí trở thành quý giá do những hệ quả tiêu cực do biến đổi khí hậu và môi trường.
Lửa được con người tìm thấy sau nước. Việc tìm ra lửa và sự chủ động chế ngự - điều khiển của con người đánh dấu một bước ngoặt vĩ đại trong tiến trình lịch sử của nhân loại. Nhờ có lửa mà loài người đã vượt lên trên mọi loài động vật khác để tạo nên một thế giới, một xã hội như ngày hôm nay. Lửa đã đem lại ánh sáng và tiến bộ, văn minh trong suốt hành trình của loài người.
Lửa không phải là một dạng vật chất cụ thể mà là một trạng thái của vật chất. Lửa huyền bí nhưng cũng rất cụ thể. Mọi loài vật đều cần nước cho sự sống nhưng con người phải cần tới lửa để duy trì và tiếp tục phát triển xã hội văn minh của mình. Lửa không phải là vật chất, và vì thế không cạn như những nguồn tài nguyên vật chất khác. Việc “cất giấu”, sử dụng và chế ngự ngọn lửa mới là điều thực sự ý nghĩa.
 
 
Bếp gas hiện đại cùng hệ thống tủ bếp đồng bộ 
 
 
Nước ở sân vườn trong ngôi nhà ở, làm đẹp cảnh quan, tăng tính tích cực trong vi khí hậu kiến trúc và môi trường 
 
 
Giếng khơi - nguồn nước sử dụng cho cuộc sống từ xa xưa và vẫn được sử dụng nhiều ở nông thôn ngày nay
 
 
Thủy và hỏa trong ngôi nhà ở
Thủy và hỏa - nước và lửa đều có trong mỗi ngôi nhà. Có thể bây giờ, ai cũng thấy đó là điều bình thường, hiển nhiên. Nhưng chỉ khi thiếu, người ta mới thấy thủy và hỏa ý nghĩa như thế nào đối với cuộc sống, dù là những sinh hoạt đời thường, bình thường nhất.
Thực ra, từ xưa thủy và hỏa trong ngôi nhà đã được coi trọng, gắn bó không chỉ với đời sống ngày thường mà với cả cuộc sống văn hóa tinh thần, được nâng lên thành tín ngưỡng. Thủy và hỏa là những vị thần được thờ cúng trong nhiều dân tộc, nhiều vùng miền văn hóa khác nhau, gắn với nhiều câu chuyện cổ tích, truyền thuyết trong dân gian. Và cho đến tận bây giờ, điều đó vẫn còn đầy đủ ý nghĩa trong ngôi nhà hiện đại, cuộc sống hiện đại.
Nhu cầu về nước trong ngôi nhà hiện đại về cơ bản không khác so với ngôi nhà ngày xưa; thậm chí về phương diện kiến trúc - kỹ thuật còn đòi hỏi nhiều và phức tạp hơn với cách thức sinh hoạt khác, với những trang thiết bị mới trong những không gian và cấu trúc mới của ngôi nhà. Cũng là nước để uống, cũng là nước để sinh hoạt nhưng ngôi nhà hiện đại ngày nay đã có rất nhiều thiết bị hiện đại với hệ thống cấp - thoát nước mới - tiện dụng hơn và vệ sinh hơn. Nơi sử dụng nước nhiều nhất - là phòng vệ sinh cũng là nơi khác xưa nhiều nhất và thường được đầu tư nhiều nhất nếu tính trên đơn vị diện tích sàn xây dựng. Và vì lẽ đó, hệ thống cấp thoát nước, thiết bị liên quan đến nước của ngôi nhà ở là một vấn đề quan trọng hàng đầu trong cả quá trình thiết kế, thi công cũng như sử dụng.
Còn lửa, vẫn gắn liền với cái bếp nấu, phòng ăn và cũng cần thiết cho cuộc sống. Con người, để sống cần phải ăn uống và lửa cần thiết cho nhu cầu thiết yếu đầu tiên đó với việc đun nấu. Cho dù nhiên liệu - năng lượng để đốt lửa bây giờ là điện, là gas với các loại bếp hiện đại chứ không phải củi rơm nữa; thì ngọn lửa vẫn phải cháy, và về bản chất điều này là không thay đổi. Một ngôi nhà nếu bếp không có lửa, không nổi lửa, không có những bữa ăn thì ngôi nhà đó trở nên lạnh lẽo và chỉ còn là các xác kiến trúc chứ không còn là không gian sống, nơi cư ngụ nữa. Phòng bếp và bếp nấu - nơi cất giữ ngọn lửa là một không gian quan trọng, có ý nghĩa lớn về cả mặt sử dụng và tinh thần. Vì lẽ đó mà bếp luôn được chủ nhà quan tâm nhất trong khâu thiết kế sao cho phù hợp phong thủy. Không gian của bếp, phòng ăn là một không gian của lửa, thuộc hành hỏa trong ngũ hành - phong thủy. 
Một không gian khác cũng rất quan trọng, và thuộc về hành hỏa là phòng thờ, nơi đặt bàn thờ. Phòng thờ là nơi có lửa, có nhang khói. So với bếp, phòng thờ có ý nghĩa tinh thần nhiều hơn. Phòng thờ, bàn thờ luôn được đặt vị trí trang trọng, trung tâm. Trong ngôi nhà dân gian xưa gian thờ luôn ở giữa, thì nay phòng thờ hay được đặt trên tầng cao, áp mái. Đó là  không gian tưởng nhớ, cũng là điểm tựa tinh thần của con người trong ngôi nhà ở. Và chính khói hương, đèn nến - hay ngọn lửa - là sự đốt nóng, tỏa sáng những giá trị tinh thần, nhân văn trong cuộc sống.
Thủy và hỏa - nước và lửa luôn tồn tại, song hành cùng con người trong ngôi nhà ở. Thủy và hỏa cũng bổ sung cho nhau, chế ngự lẫn nhau và biến hóa để tạo nên giá trị cuộc sống.
 
 
Lavabo, hay chậu rửa gắn liền vòi - một thiết bị nước quen thuộc trong ngôi nhà hiện đại
 
 
Phòng vệ sinh, nơi sử dụng và tiêu thải nước nhiều nhất trong ngôi nhà 
 
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống, số 137

Các tin khác