Nước chảy chỗ trũng

14/12/2018 - Tư vấn phong thủy
Tác giả: Bài ThS. KTS Hà Anh Tuấn ảnh Khánh Phương, tư liệu

Tôi vẫn biết giếng trời có mái che nhằm lấy sáng và thoáng cho nhà, nhưng có nhiều ý kiến khác nhau, người thì nói rằng làm mái che bằng kính như vậy rất nóng, phải có mưa xuống mới giao hòa thiên địa. Nhưng lại có ý kiến cho rằng mở giếng trời mà mưa xuống giữa nhà thì không tốt về phong thủy. Xin hỏi thực hư chuyện này ra sao, và có cách khắc phục gì không, vì nhà tôi đang có một giếng trời khá rộng nhưng tôi phân vân không biết nên lợp mái hay không? Nguyễn Xuân, khu dân cư Vĩnh Lộc, quận Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh; Dân gian thường nói “nước chảy chỗ trũng” nên thường bố trí hồ cảnh, non bộ trước nhà hoặc trong giếng trời để đón tài lộc tụ về nhà mình. Tuy nhiên tôi coi sách phong thủy nói rằng không phải nhà nào cũng làm vậy được. Nhờ quý báo giải thích rõ thêm về vấn đề này? Phan Thị Thanh Trúc, thị xã Bình Minh, Vĩnh Long...

 
 

 
Vấn đề tụ thủy ở đâu trong nhà để không gian sống được thoải mái, an lành liên quan đến nhiều khía cạnh của phong thủy, cụ thể là tính hữu dụng, tính môi sinh và tính tâm linh.
 
 
Từ khoảng sân cân bằng âm dương
Xét về thực tế nhà ống trong đô thị khá ô nhiễm hiện nay thì chỉ còn phương thẳng đứng là có thể lấy sáng và thoáng cho nhà nằm trong dãy liền kề bị bít bùng chung quanh. Nhà càng sâu, nếu làm sân trong rộng thì sẽ càng tăng khả năng thu nhận nhiều nguồn sáng tự nhiên hơn. Về mặt hữu dụng, không nhất thiết phải làm mái che cho sân trong, tức là theo kiểu sân trời ở giữa nhà có thể mưa nắng ra vào tự do như thường gặp trong nhà ống truyền thống Hà Nội hay Hội An. Đó là những sân trong có cả giếng nước non bộ, cây cối tự nhiên đầy đủ. Về tính môi sinh, sân trời kiểu này cần phải có hệ thống thoát nước tốt, hợp lý để tránh tụ ẩm, đóng rong rêu trơn trượt hoặc là nơi lưu nước đọng gây ẩm thấp, muỗi và côn trùng sinh sôi. Mặt khác nếu như không khéo xử lý thì có khi còn lợi bất cập hại vì mưa tạt nắng hắt vào các không gian phòng ốc vây quanh bên trong. Xét về tính tâm linh, nhiều tư liệu phong thủy nhìn nhận không gian nhà ở mang tính nhất thể, là một khối thống nhất trường khí dưới bộ mái không bị chia cắt, nên ngôi nhà truyền thống luôn bố cục gian giữa nhà với phần mái cao nhất là dành cho thờ cúng, tâm linh, thuộc hỏa, kỵ với thủy, từ đó lưu truyền quan niệm không nên mở giếng trời có mưa xuống khoảng giữa nhà. 
Tuy nhiên ngôi nhà hiện đại đã biến đổi các khu chức năng khác với nhà xưa. Nội thất nhà phố - nhất là tầng trệt - thường liên tục, ít ngăn chia, nên sân trong về mặt phong thủy đóng vai trò điều tiết ánh sáng và thông gió nhờ đối lưu không khí, chứ không phải là sân giữa các khối nhà khác nhau như kiểu nhà xưa. Do còn xử lý vấn đề an ninh cho nên đa số giếng trời nhà phố hiện đại đều là dạng bên trên lợp mái có khung bảo vệ, lợp mái (có thể cố định hoặc di động).
Vấn đề cần giải quyết là cách lợp mái sân trong có giúp cân bằng âm dương và thoát không khí tù hãm trong nhà hay không. Nếu xử lý mái gắn sát vào kết cấu, không có khe hút gió hoặc cửa mái, không tạo khoảng chênh lệch mái và cửa trời đón gió và thoát gió trên cao thì gây ra hiện tượng bít bùng, hiệu ứng nhà kính. Nhiều chủ nhà không thích trồng cây (ngại ẩm thấp, thiếu thời gian chăm sóc) hay chọn cách làm phủ mái cố định để vẫn thông thoáng mà vẫn che được mưa và nắng gắt hắt xuống cũng là cách làm không có gì sai về mặt phong thủy. Tóm lại là cần tham khảo ý kiến chuyên môn để chọn giải pháp che chắn cho giếng trời sao cho vẫn có nắng gió ra vào nhưng không bị các tác động xấu như ngấm dột, ẩm thấp, và giúp sử dụng hiệu quả không gian giếng trời đó.
 
 
 
Giếng trời nhà phố nên có cấu trúc đóng mở, lam thông gió bên hông và khung sắt bảo vệ an toàn
 
 
Đến vị trí và cách thức tụ thủy trong nhà
Do châu Á, phương Đông vốn thuộc mộc, kiến trúc luôn nương nhờ thiên nhiên nên hành thủy (sinh mộc) được ưa chuộng khi bố cục cảnh quan, hay bài trí nhà cửa. Các câu truyền tụng cũng hay xem nước như tài lộc, như sự thông suốt, may mắn, từ lối đi quanh co đến bờ ao giếng nước, từ hồ bán nguyệt trước sân đến tranh sơn thủy nội gia..., tất cả làm nên đặc trưng văn hóa cư trú của dân vùng nông nghiệp vốn ưa “nhất nước nhì phân”, rất chuộng thủy. 
Những câu nói “nước chảy chỗ trũng”, hay “cao nhất thốn vi sơn, đệ nhất thốn vi thủy” đều liên quan đến cách tổ chức không gian có cao thấp để tạo sự bề thế, hấp dẫn. Tọa sơn hướng thủy (dựa núi, nhìn nước) là nguyên tắc chọn lựa hình thế đất đai cơ bản. Dòng nước tốt khi chảy đến hay chảy đi đều cần uốn lượn, do đó có thể thấy nhiều nơi tập trung dân cư sầm uất đều nằm bên dòng nước, càng quanh co êm đềm càng là nơi tụ khí tốt. Mặt khác, nước chảy đến là điều tốt mà thiếu thoát thì cũng bị úng thủy. Do đó, xem xét hệ thống cấp thoát nước là tối quan trọng, nếu không thông suốt, đầy đủ thì ắt phải tốn công hao của để khắc phục và cải tạo. Câu nói “nhất thủy nhì hỏa” cũng là lời nhắc nhở tránh những tai họa do nước gây ra (ví dụ: lũ lụt, ngập úng, sóng thần, xói lở…) mà đôi khi do chủ quan, thiếu hiểu biết hoặc xem xét không cẩn thận mà nhiều người đã chọn mua, xây nhà tại những vùng có nguy cơ cao như ở bờ đê, sát lộ giới sông.
Việc chọn vị trí trong nhà hiện đại để đưa nước vào dưới dạng hồ cảnh, non bộ liên quan đến xét hướng phương vị và hướng giao tiếp. Hồ nước - non bộ thường đặt trong điều kiện được giao hòa thiên nhiên sẽ tốt cho người và lợi cho vật, hơn là “nhốt” cây cối cá cảnh trong môi trường nội thất. Về kinh tế: chi phí để làm một hồ cảnh trong nhà không chỉ là chi phí ban đầu mà còn phải tính đến quá trình vận hành, bơm nước tuần hoàn, bảo trì, hệ thống chiếu sáng... Đó là chưa kể chi phí mua sắm cá và cây kiểng cũng như các phụ kiện khác mà nếu không thực sự là người chuyên tâm và ham thích thì sẽ bỏ bê và để hồ cá, non bộ trong nhà thành một… đống đá và nước ảm đạm bởi thiếu đầu tư chăm sóc đúng mức. Về thẩm mỹ: làm hồ cảnh non bộ là một thú chơi gần gũi với thiên nhiên hơn là một tiện nghi nội thất, luôn phải có quá trình tạo tác, nhìn ngắm, chia sẻ cùng người thân bạn bè, bảo dưỡng thường xuyên, nên cần có vị trí tương xứng. Cha ông ta hay làm hồ cảnh non bộ, thường đặt hồ ở ngoài trời, nơi thoáng đãng kết hợp sân vườn, có khoảng lùi quan sát, có thể đi vòng quanh hay ít ra là nhìn ngắm được 3 mặt, bắc ghế ngồi xem để thích thú trầm trồ hay xén tỉa nâng niu. Hồ nước tiểu cảnh nếu chỗ nào cũng gắn được thì dễ làm tầm thường hóa một thú chơi tao nhã và giảm giá trị của chính những “thiên nhiên thu nhỏ” này khi ép chúng vào trong nội thất nhà hiện đại vốn eo hẹp không gian. 
Lợi thế của những hồ cảnh non bộ (tạo khoảng thư giãn, đưa nước vào theo quan điểm phong thủy…) có thể bất cập so với phần hại (tăng độ ẩm, khó bảo dưỡng, tốn kém và chưa chắc hòa hợp với kiến trúc nội thất) nếu cố gắng đưa chúng vào nội thất trong điều kiện không tương thích. Một chỗ để “nước chảy chỗ trũng” trong nhà không đơn thuần là nghe theo chỉ định hay chống chỉ định trong phong thủy, mà cần xem xét nhiều mặt, bởi mỗi nhà có mỗi hoàn cảnh khác nhau.
 
 
 
Dù là hồ nước nơi công cộng hay non bộ chỗ tư gia thì luôn cần không gian đủ rộng thoáng, tránh ẩm thấp và tù đọng. Giếng trời dạng sân trống trong nhà xưa có thể sẽ không phù hợp với điều kiện nhà phố hiện nay
 
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 147

Các tin khác