Những chiếc cổng xanh

8/1/2018 - Điểm đến

Xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh nằm dọc theo sông La từ bến Tam Soa, làng Linh Cảm (nơi giao của hai con sông Ngàn Sâu và Ngàn Phố tạo thành sông La) đến thị trấn Đức Thọ. Đây là mảnh đất nổi tiếng về khoa bảng và danh nhân nhiều đời. Tùng Ảnh không chỉ nổi tiếng nhờ thành tích học tập hay có nhiều người làm quan, Tùng Ảnh còn nổi tiếng bởi những bức tường, chiếc cổng được trồng cây và cắt tỉa rất công phu.

 

 

 
 
Cho đến bây giờ, người dân Tùng Ảnh vẫn gìn giữ được những nét văn hóa độc đáo của riêng làng. Trên con đường qua cổng làng khoa bảng Đồng Thái vẫn còn những mảng tường xanh, những chiếc cổng làm bằng cây được cắt tỉa gọn gàng nổi bật bên cạnh những mảng tường xi măng xù xì và thô ráp. Với những người già ở ngôi làng này, họ tính tuổi của cổng theo đời người chứ không theo năm tháng, ví như chiếc cổng của nhà ông bà Đức đã có từ 3 đời nay... Cổng nhà được làm bằng cây giới (cây duối) còn những bức tường bằng cây xanh mướt kia được “xây” lên bằng cây chè Mạn Hảo. Khi được hỏi những người già trong xóm mọi người đều bảo, khi chúng tôi sinh ra thì những chiếc cổng đã có sẵn tự bao giờ. Với họ, những chiếc cổng này gắn với ký ức tuổi thơ và ký ức về một miền quê yên bình xanh mướt mát. Chiếc cổng còn có tác dụng như một chiếc dù che nắng che mưa, là nơi mỗi chiều về người dân làng Tùng Ảnh lại “gọi nhau râm ra chè xanh...”. (Lời trong bài “Ca dao em và tôi” của nhạc sỹ An Thuyên).
Khó có nơi nào còn giữ lại được một “bức tranh quê” đúng nghĩa như ngôi làng này, từ những chiếc cổng xanh phóng tầm mắt ra xa là mênh mông ruộng lúa, trước mặt mỗi gia đình là một hồ sen đang mùa nở hoa, cuối làng là chiếc giếng cổ soi bóng cây lộc vừng cổ thụ hoa rụng như một thảm nhung và những chú bò gặm cỏ bên gốc cây già...
Hiện, những chiếc cổng và những bức tường xanh đã không còn chạy dài tít tắp như trong ký ức của những người già mà thỉnh thoảng lại điểm vào những bờ tường gạch hoặc bê tông. “Đó là những gia đình giàu có, họ chặt đi để xây tường xi măng”, có nhà thì vì con cái lên thành thị không có người tỉa tót nên cũng phải phá bỏ đi. Theo chủ nhà của một chiếc cổng xanh thì 1-2 tháng họ lại phải tỉa cây một lần, việc này cũng khá vất vả vì phải leo trèo nên cần có sức khỏe.
Bây giờ, chủ nhân của những mảng xanh còn sót lại này nói với chúng tôi rằng họ thật may mắn giữ lại được báu vật từ những bàn tay khéo léo của người xưa để lại. Hiện nay làng Tùng Ảnh đang cố gắng tuyên truyền để người dân bảo tồn và phát triển những chiếc cổng độc đáo này. Nhà văn hóa thôn cũng đang được trồng cây và chuẩn bị tỉa định hình cho chiếc cổng để làm gương cho các gia đình trong làng làm theo.
 
 
 
 
 
 
Với người dân làng, những chiếc cổng này gắn liền với ký ức tuổi thơ, ký ức một miền quê yên bình. Chiếc cổng còn là nơi che mưa che nắng, là nơi ngồi thưởng thức bát chè xanh lúc nông nhàn
 
 
 
Thực hiện Nguyễn Nhân Ái
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống, số 135

Các tin khác