Những mảng tối của kiến trúc nông thôn

01/08/2016
Bài và ảnh KTS Nguyễn Trần Đức Anh

Qua 30 năm đổi mới, và sau hơn 5 năm thực hiện đề án nông thôn mới (từ 2009), cũng như đô thị, nông thôn Việt Nam đã có nhiều bước đổi mới trong điều kiện kinh tế thị trường. Chưa có một đánh giá tổng thể thấu đáo về sự phát triển trong thời gian qua, song thực tế cho thấy, bên cạnh những thành tựu đạt được, nông thôn Việt Nam nói chung và kiến trúc nông thôn nói riêng đang gặp phải rất nhiều những thách thức, và những mảng tối trong kiến trúc nông thôn đang hiện lên rõ nét.

 

 

Cấu trúc làng truyền thống bị phá vỡ, thiếu quy hoạch bảo tồn và phát triển
Nông thôn, hay nói một cách đơn giản hơn là làng Việt, là cái nôi của quần cư, là điểm xuất phát của nền văn minh. Từ ngàn đời nay, người dân đã ở trong những cộng đồng như thế, môi trường như thế. Cho tới nay, khi đất nước đang phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; thì quần cư nông thôn vẫn chiếm khoảng 75%, tương ứng với dân số cùng với cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Thế nhưng quần cư nông thôn trên khắp đất nước, từ đồng bằng tới miền núi, vùng biển đang vấp phải những tác động tiêu cực trong quá trình phát triển. Cấu trúc ngôi làng truyền thống xưa đang bị phá vỡ bởi cơn lốc đô thị hóa và sự chuyển đổi cơ cấu sản xuất. Khung cảnh làng quê dường như không còn yên bình nữa. Các yếu tố văn hóa truyền thống cũng mai một dần. 
 Thực tế cho thấy kiến trúc nông thôn và người nông dân đang bị lãng quên, bỏ mặc. Những đề án phát triển nông thôn dường như chỉ tập trung vào những chỉ số phát triển kinh tế, hoặc theo kiểu “điện - đường - trường - trạm” mà bỏ quên cái lõi của nông thôn là cấu trúc làng, không gian làng. Các bản quy hoạch chưa đi sâu vào yếu tố then chốt là văn hóa, để có điểm tựa cho phát triển. Bên cạnh đó, có rất nhiều làng, hay vùng nông thôn có giá trị lịch sử cần được bảo tồn nhưng cũng không được quan tâm đúng mức. Nói chung, ở cả hai vấn đề bảo tồn và phát triển thì kiến trúc nông thôn đều thiếu vắng. Người dân loay hoay tự giải quyết mọi vấn đề theo cách nhìn và cách nghĩ của họ. Những quy hoạch nông thôn dường như chỉ mang tính “phủ kín” mà còn quá nhiều vấn đề bất cập. Rất nhiều làng quê từng là không gian đẹp đến kinh điển đã đi vào phim ảnh đã thay đổi đến ngỡ ngàng theo hướng tiêu cực, chỉ để lại sự ngậm ngùi tiếc nuối.

Hạ tầng quá tải, môi trường ô nhiễm
Sự thay đổi về mặt xã hội, văn hóa, lối sống ở nông thôn nhanh chóng tác động đến các vấn đề xây dựng. Mô hình nhà ở nhiều thế hệ kiểu tam đại, tứ đại đồng đường bây giờ còn rất ít. Các gia đình trẻ có xu hướng ra ở riêng. Đất đai nông nghiệp, đất ao, sân - vườn, đất cây xanh… dần nhường chỗ cho nhà ở. Không có quy hoạch, không có thiết chế, người dân ở nông thôn mạnh ai nấy làm. Đất vườn tổ tiên chia năm xẻ bảy, nhà mọc lên san sát. Nhà nhiều hơn, người đông hơn, xe nhiều hơn… thì những con đường làng không còn đáp ứng nổi.  
Những khoảng đất lưu không (có thể thuộc sở hữu của người dân hay công cộng) dần bị tận dụng để xây dựng công trình; ao hồ, kênh mương bị lấp… Trước kia dù không có cống thoát nhưng làng không bao giờ bị ngập, đến nay, nhiều nơi có cống thoát lại vẫn ngập khi trời mưa. Tại sao? Vì khả năng thoát nước tự nhiên theo cách thẩm thấu đã bị hạn chế, vào những nơi chứa nước như ao, hồ, đầm dần không còn. Mặt nước ít đi, cây xanh ít đi bê tông hóa bề mặt khiến lượng bức xạ mặt trời tăng, môi trường nóng lên.
Rác thải ở nông thôn bây giờ là một vấn nạn. Tất cả đều thải trực tiếp vào môi trường và hậu quả là đất ô nhiễm, nước ô nhiễm. Rác thải sinh hoạt hầu như không có giải pháp nào khác ngoài việc gom lại và đốt, không qua xử lý. Các loại rác thải là chất vô cơ và hóa chất độc hại ngày càng tăng lên. Với một số làng nghề thì càng là vấn đề trầm trọng bởi rác thải và nước thải sản xuất. Có nhiều nơi đã trở thành làng ung thư bởi ô nhiễm môi trường.
Một vấn đề khác là không gian nghĩa trang. Nghĩa trang làng là một không gian đặc biệt gắn bó với làng. Nhưng hiện nay, do dân số tăng nhanh và không có quy hoạch dự báo, không gian này cũng không khác gì không gian sống, mật độ xây dựng cao, vô cùng lộn xộn. Với sự phát triển mở rộng của không gian người sống và không gian người chết thì hai nơi này ngày càng gần nhau và ô nhiễm môi trường là điều không thể tránh khỏi.

 

Làng quê với những con đường nhỏ và rợp bóng cây xanh

 

Kiến trúc mới kiểu nhà phố phá vỡ không gian xưa cũ (Phú Xuyên, Hà Nội)

 

Khẩu hiệu chỉ là khẩu hiệu

 

Kiến trúc truyền thống mai một, kiến trúc mới lai căng, phi bản sắc
Nói tới làng quê, ai cũng liên tưởng tới hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình..., hình ảnh những ngôi nhà mái ngói với hàng cau trước sân, trong bao cảnh cây xanh, mặt nước. Những hình ảnh đó ngày càng ít đi, thậm chí ở nhiều làng đã không còn. Cấu trúc ngôi nhà truyền thống kiểu như nhà đồng bằng Bắc bộ ba gian hai chái quay hướng nam (hoặc đông nam) với khoảng sân, hàng cau trước nhà không còn là điều lý tưởng, mơ ước nữa. Xã hội đã thay đổi, nhu cầu cuộc sống đã thay đổi, con người cần tiện nghi hơn. Không thể trách người dân khi họ dùng bếp gas thay cho bếp củi rơm, dùng bồn cầu thay cho hố xí hai ngăn lạc hậu. Song rõ ràng có một khoảng đứt gãy ở kiến trúc nông thôn mà chúng ta cần phải thừa nhận. Thông tin được đón nhận nhiều và đa dạng hơn, các loại vật liệu mới xuất hiện và người dân dần không còn mặn mà với nếp nhà truyền thống cùng vật liệu truyền thống. Những kiến trúc này dần biến mất và thay thế vào đó là muôn kiểu nhà mới theo lối nhà phố.
Việc cấu trúc làng bị phá vỡ là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến kiểu nhà này. Nguời ta đã thích một ngôi nhà hình ống nhiều tầng bám ra mặt đường hơn là một nếp nhà mái ngói với khoảng sân đằng trước. Một khi nghề nông bị lạnh nhạt thì khoảng sân cũng không còn nhiều ý nghĩa; mà một vị trí gần đường, gần chợ tiện cho dịch vụ, kinh doanh được ưu ái hơn. Nhà chia lô ngày càng xuất hiện nhiều ở nông thôn trên các trục đường. Ngay trong lõi của làng, nhà chia lô cũng xuất hiện dày đặc tạo nên kiểu “phố trong làng”. Mặt tiền trở nên đắt giá. Đi cùng với suy nghĩ ấy, xu hướng ấy là sự mai một, lụt nghề của các phường nghề mộc, các cơ sở vật liệu truyền thống như gốm, ngói. Người dân thích nhà mái bằng hơn nhà mái ngói và tự “thiết kế” lấy ngôi nhà của mình. Kiến trúc mới ở nông thôn hiện tại là một sự tạp nham ô hợp của các kiểu kiến trúc lai căng, nửa mùa mà người dân cóp nhặt, bắt chước. Có thể thấy đủ các kiểu, các phong cách kiến trúc trong nhà ở nông thôn, nhưng đó chỉ là những chi tiết biệt dị chứ không phải căn cơ tổng thể. Nhưng nghịch lý là ở chỗ họ coi đấy là đẹp, cũng như một quan niệm khác cho rằng “to” mới là đẹp. Kiến trúc nhà nông thôn bây giờ cũng bị cắt đứt phũ phàng với những yếu tố quan trọng trong quá khứ để tạo nên vẻ đẹp làng quê như sân, vườn, ao, cây cối, hàng rào xanh…
Ở mảng công trình công cộng, là một sự nhợt nhạt vô hồn. Những công trình như trụ sở, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, chợ… khắp mọi nơi nhan nhác nhau, đồng bằng cũng như vùng núi, vùng biển. Đây là kết quả của một phần đề án phát triển nông thôn mới ở mảng hạ tầng xã hội chỉ chú trọng số lượng mà không có chiều sâu. Khí hậu, địa hình khác nhau, văn hóa địa phương khác nhau, nhưng những công trình công cộng ở nông thôn không có bản sắc, và thiếu sự kết nối với cấu trúc làng truyền thống. Một số công trình, cũng là thiết chế văn hóa của làng xưa như đình, chùa, đền… không còn là điểm nhấn và không phát huy giá trị văn hóa trong cộng đồng. Và từ đó, thiếu sự tiếp nối, kế thừa với kiến trúc, văn hóa truyền thống.

Công tác bảo tồn trùng tu di tích - di sản méo mó
Nông thôn là nơi chứa đựng một lượng lớn di sản kiến trúc - văn hóa của tiền nhân. Đó là đình, chùa, đền, miếu, văn từ - văn chỉ. Đó không chỉ là những công trình kiến trúc mà còn là những pho sử, là thiết chế văn hóa của làng quê. Đã có một thời người ta dỡ đình phá chùa để “bài trừ mê tín dị đoan”. Thời kỳ ấy đã qua. Nhưng những di sản còn lại ngày hôm nay vẫn tiếp tục kêu cứu. Sự xuống cấp của nhiều công trình do thời gian, thiên nhiên là chuyện đương nhiên. Nhưng công tác trùng tu, bảo tồn lại lắm vấn đề bất cập. Các cơ quan quản lý văn hóa, các đơn vị tư vấn không thể quan tâm phủ kín tất cả. Và cũng như nhà ở, người dân loay hoay tự làm theo cách thức và suy nghĩ của họ. Thiếu tri thức, thiếu hiểu biết, quan niệm sai đã dẫn đến hàng loạt những hệ quả vô cùng tiêu cực trong công tác bảo tồn trùng tu di tích. Người ta quan niệm rằng, “to” mới là đẹp, “mới” mới là đẹp. Và từ đó, rất nhiều di sản kiến trúc ở nông thôn đã bị “trùng tu” sai cách. Những yếu tố gốc có giá trị lịch sử bị loại bỏ, những vật liệu truyền thống không được kế thừa. Rất nhiều công trình cổ hàng trăm năm tuổi sau khi trùng tu trở thành như xây mới. Cũng ở rất nhiều nơi người ta sẵn sàng phá bỏ di tích cũ đi để xây lại từ đầu cho “to hơn”, “đẹp hơn”, với kiến trúc mới không kế thừa và chẳng ăn nhập gì với không gian cũ. Dường như người ta cho rằng phải xây dựng thêm phải đắp điếm thêm, phải tô vẽ cầu kỳ thì mới tôn vinh di sản, làm di sản đẹp hơn. Những tượng thờ, linh vật đặt vô tội vạ không đúng nơi đúng chỗ. Cơn bão du lịch, sự biến đổi trong đời sống tâm linh và tâm thức người dân đã vô tình tiếp tay cho việc bảo tồn, trùng tu di sản méo mó, chạy theo mốt và theo đồng tiền, không đúng bản chất vấn đề.
Một vấn đề khác mà bên trên đã đề cập, là việc cấu trúc làng bị phá vỡ, mật độ xây dựng, mật độ cư trú tăng lên đã trực tiếp xâm phạm đến các không gian di tích, di sản. Các ngôi nhà ở cao tầng vươn lên xung quanh, tạo cho không gian đình chùa bé nhỏ và mất vẻ tôn nghiêm. Những thiết chế văn hóa, quy ước làng xã, nghi lễ… dần dần mai một cũng ảnh hưởng trực tiếp đến các công trình di sản trong vai trò văn hóa với cộng đồng. Nhưng đâu đó cũng có chiều ngược lại, là việc quá “quan tâm”, đề cao vai trò, thần thánh hóa vô căn cứ tạo nên sự biến tướng về mặt tâm linh, làm cho nhiều công trình di tích, di sản trở nên xô bồ, hỗn loạn, đánh mất sự yên bình của làng quê.

Vĩ thanh
Rõ ràng, nông thôn Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn với rất nhiều vấn đề, không hề kém đô thị. Nhưng dường như những vấn đề của nông thôn - đặc biệt là kiến trúc không được quan tâm. Và cần phải hiểu rằng, kiến trúc không chỉ là kiểu dáng ngôi nhà, mà là vấn đề lớn có sự liên quan mật thiết tới nhiều yếu tố khác. Đô thị hóa là một quá trình tất yếu, chúng ta không thể chối bỏ và cũng không thể giữ nguyên nông thôn lạc hậu để bảo tồn truyền thống. Để phát triển nông thôn đi đúng hướng, hiện đại, tiện nghi mà vẫn giữ gìn bản sắc kiến trúc, văn hóa là một việc quan trọng trong tiến trình phát triển đất nước. Ngoài những chính sách có tính vĩ mô của nhà nước, các đề án của bộ, ban, ngành, thì giới làm nghề, những kiến trúc sư hãy quan tâm hơn tới nông thôn, tới làng quê. Để thấy rằng, chính sức mạnh phát triển, linh hồn của đất nước, văn hóa cộng đồng, tinh thần của mỗi con người chính là sự tiềm ẩn bền sâu từ ngôi làng Việt.

 

Những ngôi nhà truyền thống sụp đổ, những ngôi nhà kiểu phố mọc lên (Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội)

 

Bản sắc dần mai một (Phú Lương, Thái Nguyên)

 

Kiến trúc mới bắt chước kiểu nhà phố (Từ Sơn, Bắc Ninh) 

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống

Bình luận bài viết
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi hiển thị

Các tin khác

  • An Giang mùa nước nổi

    An Giang mùa nước nổi
    Ở An Giang, trời lúc nào cũng cao, xanh và trong vắt, những đám mây trắng bồng bềnh như kẹo bông trôi một cách thảnh thơi. Cảnh vật đẹp đẽ, con người cũng hiền hòa, mỗi người dân An Giang là một hướng...
  • Bay trên mùa vàng

    Bay trên mùa vàng
    Mùa vàng, hai tiếng ấy cứ thôi thúc tôi xách ba lô lên đường. Đẹp vô cùng bức tranh lúc lúa chín trên những cánh đồng bậc thang khắp miền đông - tây bắc, với những mảng màu vàng xanh đan xen, với nhữn...
  • Bạc Liêu đời thường

    Bạc Liêu đời thường
    Người Bạc Liêu có phong cách phóng khoáng và hiếu khách. Nơi đây gắn liền với giai thoại công tử Bạc Liêu ăn chơi khét tiếng và tên tuổi của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu - người khai sinh ra bản Dạ cổ hoài ...
  • Chiều xanh Đồng Mô

    Chiều xanh Đồng Mô
    Nhà thơ Quang Dũng đã băn khoăn tự hỏi: Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm/Em đã bao ngày em nhớ thương? Làm sao không nhớ thương cho được, về một vùng đất nên thơ và lấp lánh bởi những trang huyền sử tự n...
  • Hoài niệm chợ quê

    Hoài niệm chợ quê
    Tuổi thơ của chúng tôi, của những đứa trẻ quê thường gắn liền với giếng làng và chợ, họp chợ trước đây thường được tính theo ngày âm lịch, phiên chợ quê tôi họp vào các ngày mồng 5 âm lịch mỗi tháng....
  • Huế tảo tần

    Huế tảo tần
    Huế kiêu sa nhưng Huế cũng tảo tần. Huế kiêu sa với những lâu đài, thành quách, với nghệ thuật ẩm thực tinh tế, cung đình, với những cô gái thùy mị bên chiếc nón bài thơ... Huế cũng tảo tần với những ...
  • Khi bêtông chất dày phố núi

    Khi bêtông chất dày phố núi
    Có một nơi mà cô luôn tìm cớ để quay về. Cô cũng không hiểu tại sao nơi đó lại gắn bó với mình đến vậy. Không là nơi sinh ra, cũng không phải là nơi lớn lên, hay có một kỷ niệm gì quá sâu sắc để luôn ...
  • Khám phá biển Ninh Thuận

    Khám phá biển Ninh Thuận
    Ninh Thuận đẹp và quyến rũ như một cô gái Chăm khi khoác lên người những lớp váy áo thổ cẩm được dệt bằng tay thuần khiết. Ninh Thuận đẹp hoang sơ với nắng, với gió, với sóng biển vỗ về và những đồi c...
  • Ký ức chung cư

    Ký ức chung cư
    Cho tới bây giờ, tôi đã sống trải qua bốn ngôi nhà. Mỗi ngôi nhà là một phần đời, là những mảng ký ức và kỷ niệm. Trừ ngôi nhà đầu tiên sống trong thời gian ngắn, và khi tôi còn quá nhỏ (từ khi sinh r...
  • Màu hoang phế

    Màu hoang phế
    Cảm giác về Côn đảo trong tôi chính là sự ám ảnh của những mảng màu: Màu xanh của biển, màu xanh của những bức tường rêu phong cổ kính rất dễ gặp trên đường, màu đen lạnh buốt của những bức tường đá t...
  • Ngõ nhỏ phố nhỏ...

    Ngõ nhỏ phố nhỏ...
    Hà Nội có những con ngõ hẹp đến nỗi chỉ vừa cho một người đi, nếu có thêm xe máy thì chủ nhân phải ngồi lên xe chứ không đủ rộng để dắt bộ. Vậy nên "ngõ nhỏ, phố nhỏ" đã trở thành món đặc sản mang hư...
  • Ngọn hải đăng trên đảo trái tim

    Ngọn hải đăng trên đảo trái tim
    Hải đăng Kê Gà được xác nhận là ngọn hải đăng cao nhất và cổ nhất Việt Nam được xây dựng từ thời Pháp thuộc. Nguyên vật liệu để xây dựng và ngọn đèn cùng máy phát điện được đưa từ Pháp sang. ...
  • Những chiếc cổng xanh

    Những chiếc cổng xanh
    Tùng Ảnh không chỉ nổi tiếng nhờ thành tích học tập hay có nhiều người làm quan, Tùng Ảnh còn nổi tiếng bởi những bức tường, chiếc cổng được trồng cây và cắt tỉa rất công phu. (Kiến Trúc & Đời Sống, s...
  • Những viên ngọc quý trước Kinh thành Huế

    Những viên ngọc quý trước Kinh thành Huế
    Kinh thành Huế (Kinh thành Phú Xuân) được vua Gia Long, người lập ra vương triều nhà Nguyễn cho khởi dựng từ năm 1805 và hoàn thành cơ bản vào năm 1832; tới nay đã hơn hai trăm năm tồn tại. Kinh thành...
  • Ninh Bình, miền di sản

    Ninh Bình, miền di sản
    Là kinh đô của Việt Nam thế kỷ X, mảnh đất gắn với sự nghiệp của 6 vị vua thuộc ba triều đại Đinh – Lê – Lý với các dấu ấn lịch sử: thống nhất giang sơn, đánh Tống – dẹp Chiêm và phát tích quá trình đ...
  • Phú Yên: Hoa vàng đang nở

    Phú Yên: Hoa vàng đang nở
    Khó có nơi nào có nhiều danh thắng như ở Phú Yên: Ghềnh Đá Đĩa, biển và hải đăng Đại Lãnh, Vũng Rô, vịnh Xuân Đài, đảo Hòn Chùa, đầm Ô Loan... Mỗi địa danh có một vẻ đẹp riêng, thanh bình, an yên và h...
  • Sapa quyến rũ

    Sapa quyến rũ
    Nếu ai hỏi cái thứ đỏng đảnh nhất thế gian này là gì thì đó chính là thời tiết ở Sapa. Gió cuốn mây bay, sương mù giăng ngập lối là thứ đặc sản khiến Sapa trở nên bí ẩn và hoang dại......
  • Thăm làng cổ Oshino Hakai nhớ quay quắt ngôi nhà tuổi thơ

    Thăm làng cổ Oshino Hakai nhớ quay quắt ngôi nhà tuổi thơ
    Paul Doumer khi được chính phú Pháp bổ nhiệm làm Toàn quyền Đông Dương từ 1897 đến 1902, sau là tổng thống Cộng hòa Pháp (1931-1932) đã nhận xét: “Người An Nam chắc chắn là tộc người ưu trội so với cá...
  • Thăm quê hương Hải đội Hoàng Sa

    Thăm quê hương Hải đội Hoàng Sa
    Đảo Lý Sơn, còn có tên là cù lao Ré là một huyện đảo tiền tiêu của tỉnh Quảng Ngãi. Lý Sơn có ba xã là An Vĩnh, An Hải (nằm trên đảo Lớn) và An Bình (đảo Bé). Đảo Lớn Lý Sơn được hình thành bởi năm ng...
  • Thăm thẳm giếng khơi

    Thăm thẳm giếng khơi
    “...Kỷ niệm trong tôi/rơi/như tiếng sỏi/trong lòng giếng cạn/Riêng những câu thơ/còn xanh/Riêng những bài hát/còn xanh/Và đôi mắt em/như hai giếng nước” - Bài thơ được tác giả “Tiến quân ca” viết vào ...
  • Thăng Long - Hà Nội và di sản kiến trúc nghìn năm

    Thăng Long - Hà Nội  và di sản kiến trúc nghìn năm
    Thủ đô Hà Nội đã hơn 1000 năm tuổi. 1000 năm - 10 thế kỷ là quãng thời gian dài đằng đẵng cùng bao thăng trầm của lịch sử. Có những trang còn tươi mới và rõ nét, nhưng có nhiều trang vẫn còn như chìm ...
  • Tiến hóa bếp

    Tiến hóa bếp
    Lửa, được xem như là một công cụ giúp con người tiến hóa nhờ một trong những chức năng là làm chín thức ăn. Lửa được chứng minh là giúp hệ tiêu hóa của con người nhỏ lại và giúp cho não bộ to lên nhờ ...
  • Tôi đi tìm Hà Giang

    Tôi đi tìm Hà Giang
    Công viên đá Đồng Văn, một công viên khát nước nhất trên hành tinh bởi mưa bao nhiêu đá cũng hút hết và không bao giờ có nước lũ chảy ra từ núi đá. Điều này giải thích cho việc những ngôi nhà sàn đơn ...
  • Về làng Nôm tìm miền cổ tích

    Về làng Nôm tìm miền cổ tích
    Mái ngói, cây đa, giếng nước, cầu đá, sân đình… những hình ảnh tạo nên hồn cốt của phong cảnh làng quê mộc mạc, dung dị vùng nông thôn Bắc bộ giờ chỗ còn, nơi mất trước cơn lốc của thời đại đô thị hóa...
  • Đà Lạt, lá rơi có dội ở trong sương mù?

    Đà Lạt, lá rơi có dội  ở trong sương mù?
    Những bức ảnh chụp hồi đầu thế kỷ XX đến thập niên 1950, trong giai đoạn hình thành đô thị, tôi thấy Đà Lạt có màu xanh của cây lá, đồi cỏ và màu trắng của những biệt thự, dinh thự kiến trúc châu Âu t...
  • Đồi Bà Nài trong thinh lặng hư vô

    Đồi Bà Nài trong thinh lặng hư vô
    Đồi Bà Nài rộng lớn nằm bên con đường độc đạo nối liền thành phố Phan Thiết và Mũi Né là hình ảnh thân quen đã đi vào tiềm thức của người dân miền biển xưa nay....

Đón đọc Kiến trúc và đời sống

KT&ĐS số tháng 6.2018

Thời sự kiến trúc: Dinh Thượng Thơ cần được bảo tồn; Bảo tồn di sản đô thị từ xã hội và chính quyền; Cà phê đầu thángCuộc chơi kỳ thú với những cây tăm giang; Chuyên đề: Ai thiết kế sân vườn; Phong thủy: Phối màu mặt tiền; Chia sẻ không gian sống: Mẹ ta trả nhớ về không; Phóng sự ảnh: Vũ điệu Ngân hà

www.facebook.com/kientrucvadoisong

 

 

Bạn đọc - tương tác

“Khoe hàng”, phải đúng cách

Trong số báo trước, mục tương tác có nhắc đến vấn đề “khoe hàng” của nhà thiết kế. Kỳ này, vấn đề được đi sâu hơn dưới góc nhìn của một nhà thiết kế trẻ từng học tập và làm việc tại nhiều nước trước k...

Tư vấn phong thủy

“ĐẦU RA” Ở ĐÂU?

Cách đặt hầm phân, hố gas trong nhà ống như thế nào mới tốt?...