Kim khắc có mộc?

7/6/2019 - Tư vấn phong thủy
Tác giả: Bài KTS Hà Anh Tuấn ảnh Khánh Phương

Gia đình chúng tôi vừa khởi công xây nhà mới theo phong cách cổ điển, tuy nhiên vào phần hoàn thiện bắt đầu có tranh cãi về phong thủy, khi một số ý kiến không muốn đưa kim loại vào nội thất mà thích làm nhiều gỗ tự nhiên, với e ngại kim khắc mộc, muốn xài gỗ nhiều sẽ giúp nhà ấm áp hơn (nhà tại Đà Lạt). Thực hư vấn đề này về phong thủy thế nào, và quý báo có thể góp ý giúp chúng tôi làm sao để dung hòa chuyện kim - mộc trong nhà ở. Trần Lam Khê, Lữ Gia, phường 9, Đà Lạt

 

 

 

Phương Đông xưa nay vốn chuộng gỗ, hành mộc được xem là biểu trưng truyền thống, đối lập với hành kim là đặc thù văn minh Tây phương. Vì thế trong thời hiện đại, một ngôi nhà vừa đáp ứng tiện nghi kỹ thuật lại vừa mang dấu ấn nét truyền thống là điều không ít gia chủ mơ ước nhưng chưa dễ thực hiện. Dung hòa chuyện kim khắc mộc, trước hết phải xem xét vai trò của hành kim, từ đại thể đến chi tiết.
 
Hiểu ngũ hành từ mối quan hệ
Chất liệu kim loại thường được xếp vào hành kim, nhưng hành kim không chỉ là kim loại. Trong ngũ hành thì kim thể hiện qua hình tròn, khối cầu, vòm cong, phương vị ở phía tây và tây bắc, biểu trưng thời tiết là mùa thu. Hành kim sinh hành thủy và được hành thổ sinh, ngược lại kim khắc chế mộc và bị hỏa khắc. Với những đặc trưng gần như tương phản với hành mộc về phương hướng, tính chất... trong nhà ở dân gian Việt thường ít xuất hiện hành kim do yếu tố khách quan (kỹ thuật, chi phí) lẫn chủ quan (như cảm giác mộc thì ấm áp hơn, thiên nhiên hơn). Tuy vậy, khi giao lưu văn hóa với Tây phương vào đầu thế kỷ XX thì đa số dinh thự sang trọng, tiện nghi thời đó đều bắt đầu có hành kim hiện diện từ hàng rào, lan can, đến các chi tiết cơ khí, đồng hồ, vật dụng bằng đồng, gang, thép… như lẽ tất yếu của tiến trình phát triển, giao thoa văn hóa Đông - Tây.
Phong thủy về nơi làm việc cũng xác định những đặc tính hành kim như sự chuyển động, cứng rắn, phản xạ ánh sáng… khá phù hợp với tính chất sản xuất và thương mại. Hoạt động kinh doanh kim khí điện máy, điện tử, vận tải, cơ khí… cũng mang đặc trưng hành kim. Trong ngành ngân hàng tài chính, hành kim được gắn với tài lộc, lợi nhuận nên các đồng tiền xưa đều đúc tròn, ở giữa có lỗ vuông (thổ sinh kim) và phần lớn kiến trúc lẫn logo thương hiệu của các ngân hàng thường xoay quanh 2 dạng vuông tròn để tương sinh lợi nhuận.
Về chọn địa điểm, cuộc đất có dạng bo tròn, các hồ nước, vườn hoa hình tròn hay bán nguyệt,… đều đặc trưng hành kim và thường thích hợp cho các hoạt động công cộng như trường học, rạp hát, sảnh khách sạn. Các quốc gia phát triển có ứng dụng phong thủy nhiều như Singapore, Hồng Kông cũng hay bố trí các hồ nước dạng tròn biểu trưng cho thịnh vượng, tài lộc và tính năng động, đặt bên ngoài công trình để tạo sự thu hút và điểm nhấn hấp dẫn, được diễn giải là không hề khắc với hành mộc, mà tượng trưng cho bền vững, lâu dài. Cái “khắc” của kim cần hiểu là tính chất tương phản để hạn chế hành đối nghịch thái quá, chứ không phải khắc là diệt trừ nhau, như nước/thủy và lửa/hỏa phải đi cùng nhau ở thế đối lập thì mới duy trì sự sống được. Một hồ cảnh đủ ngũ hành ngoài yếu tố nước và cây, còn có đá, tạo dáng tháp nhọn, đắp đồi hay bồn tràn… thì mới phong phú và hài hòa.
Như vậy, nếu trong ngôi nhà chỉ có thuần chất liệu gỗ, hay loại trừ yếu tố kim loại thì chưa chắc là đã dụng mộc hiệu quả. Nói cách khác thì hành kim không chỉ biểu hiện qua việc dùng chất liệu, mà còn ở hình khối, màu sắc, tính chất và tương quan không gian sao cho hòa hợp, chứ không phải “chống chỉ định” trong nhà ở.
 
 
Công trình công cộng, hiện đại và mang tính giao tiếp nhiều hay chuộng dùng hành kim thông qua hình dáng, vật liệu, màu sắc 
 
Dụng kim qua các biểu hiện
Khi khoa học kỹ thuật hiện đại phát triển thì yếu tố kim hiện diện ngày càng nhiều trong không gian sống, tương ứng với một số không gian ngày càng không thể thiếu, như hầm để xe, phòng làm việc và khu kỹ thuật (kho, xưởng trong nhà) mà ở nếp nhà truyền thống hầu như vắng bóng.
Tính chất kim được nhận biết không chỉ ở vật liệu tạo tác mà còn qua hình dáng, màu sắc. Trong từng không gian cụ thể nên xem xét, cân đối giữa các hành, hành nào cần chính yếu sẽ được bổ trợ hoặc kìm hãm, cân bằng với hành thứ yếu. Ví dụ một phòng ăn toàn thuần tính kim (bàn ghế tủ kệ bằng inox hết) rõ ràng trông sẽ rất “ê răng” và lạnh lẽo, khó có thể tạo nên góc ăn ấm cúng quây quần được. Hay phòng ngủ thì hợp hơn với vật dụng bằng gỗ, vải, mây tre, sẽ gia tăng sự êm ái. Nhưng khi phòng ngủ dùng nhiều gỗ quá lại gây cảm giác nóng nực (mộc sinh hỏa) nên vẫn cần một chút hành kim như mảng trần màu trắng, khung tranh bằng đồng, chân ghế kim loại… để tạo sự khắc chế, cân bằng trở lại.
Trong toàn bộ các không gian của một ngôi nhà ở, chỗ để xe và chỗ làm việc mang nội khí thuộc kim nhiều nhất (máy móc, tính phân tích, ánh sáng tập trung…) do đó tránh bố trí chỗ làm việc ngay trong phòng ngủ, mà nên ngăn cách hoặc nếu cần tạo phòng làm việc riêng biệt. Tại các nước phương Tây, garage cũng là nơi làm việc, nhà xưởng hay phòng thí nghiệm trong gia đình và thực tế không ít cơ nghiệp lớn từng được khởi đầu từ những cái garage lỉnh kỉnh mọi thứ vật dụng máy móc ấy.
Đặc tính chắc chắn, màu sắc đa dạng, chế tác và tạo hình phong phú khiến hành kim ngày càng được chuộng, nhất là trong các hạng mục đòi hỏi tính chính xác cao, liên quan đến độ chịu va chạm và cần thời gian thi công nhanh, như hệ thống cửa, cầu thang, tủ kệ chứa đồ, thiết bị làm bếp... Với người phương Đông do tâm lý “ưa mộc” mà kim vốn là hành khắc mộc, nên trong khi mộc được ưa dùng nhiều bên trong thì kim hay được chọn cho bên ngoài, mang tính bảo vệ, đối ngoại (hàng rào, cửa cổng, cửa cuốn, bông sắt, lan can ban công…).
 

 
Hồ nước tròn được xem là mang tính thu hút tài lộc (kim tiền), đặt phía trước công trình
 
Để kim không khắc mộc
Nhiều gia chủ ưa dùng cách “ruột kim vỏ mộc”, để vừa ăn chăc mặc bền vừa thỏa mãn cảm giác gần gũi thiên nhiên. Đó là dùng kết cấu khung kim loại nhưng được sơn phủ bên ngoài bề mặt mang tính chất gỗ, tạo vân gỗ để đáp ứng tâm lý người sử dụng. Đây cũng là một xu hướng mà nhiều vật liệu nhân tạo khác khi tiếp cận thị trường nhà ở vùng châu Á thường phải có nhóm mẫu mã bề mặt giống gỗ (như các loại nhôm, nhựa, kim loại, tấm dán decal,… ngay cả gạch lát hay tấm trải sàn có mặt giả gỗ cũng rất được ưa chuộng). Điều này cũng thể hiện xu hướng phối hợp các loại vật liệu một cách hài hòa trong làm nhà, không ưu ái quá mức một loại vật liệu nào (thiên lệch ngũ hành) và hợp theo tâm lý người sử dụng phương Đông.
Mặt khác, không đơn giản nói rằng tôi mệnh kim (hay mệnh thủy tương sinh) thì hợp với ở nhà tính kim, còn bạn mệnh hỏa (hay mệnh mộc, bị kim xung khắc) thì tránh dùng đồ kim loại trong nhà. Nhà hợp phong thủy, đủ hài hòa ngũ hành là nhà biết cân đối phối hợp, sao cho không quá thiên lệch về một hành nào đó, đúng công năng và sở thích, cũng như có bù trừ gia giảm. Ví dụ như bếp vốn thuộc hỏa, nếu gia tăng mộc (cho tương sinh!) mà dùng màu nóng trong bếp thì sẽ càng... bốc hỏa hơn! Thay vào đó, yếu tố khắc là kim (màu trắng, xám kim loại) và thủy (ví dụ đá granite đen, mặt bếp điện từ màu đen...) sẽ giảm hỏa đáng kể, giữ sự sạch sẽ và mát mẻ cho bếp hơn.
Có thể thấy, từ phát biểu nổi tiếng của bậc thầy kiến trúc Le Corbusier “nhà là cái máy để ở” đã mở ra thời kỳ kiến trúc hiện đại đề cao công năng và tính hợp lý trong thiết kế. Hành kim, một trong những biểu hiện của văn minh và kỹ thuật công nghiệp, đang ngày càng trở nên gần gũi hơn với không gian sống. Nếu gia chủ và nhà chuyên môn biết dùng phối hợp đầy đủ ngũ hành thì môi trường nói chung và góc sống nói riêng luôn được an lành và tiện dụng.
 
 
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 157

Các tin khác