GS KTS Peter Bachtod: “Nên tận dụng kênh rạch để phát triển giao thông đường thủy”

13/11/2017 - Nhà ở

GS KTS Peter Bachtod có kinh nghiệm hơn 30 năm giảng dạy và nghiên cứu tại các trường đại học Viện Công nghệ liên bang Lausanne (EPFL) Thụy sĩ, Trường kiến trúc (ESA) ở Paris, giảng viên Đại học I Paris, giáo sư danh dự của đại học Sorbonne. Ông đã tham gia quy hoạch và thiết kế một số khu dân cư tại Thụy Sỹ, Anh, Pháp và gần đây là một số dự án tại Bỉ, Bồ Đào Nha và Campuchia. Ông đến Việt Nam từ 2008 với vị trí giám đốc thiết kế của công ty thiết kế kiến trúc DWP – một công ty đa quốc gia đang hoạt động tại hơn 10 quốc gia và hiện là giám đốc điều hành công ty Bachtold Co Ltd Việt Nam. Giáo sư Bachtold là tác giả cuốn “Không gian – sự chuyển đổi kinh tế đô thị hướng tới bền vững” và một số cuốn sách khác về quy hoạch và kiến trúc.

 

 

 

Ông chia sẻ với KT&ĐS về các vấn đề quy hoạch, phát triển bền vững với kinh nghiệm được rút ra từ các nước châu Âu và kinh nghiệm nghiên cứu của ông tại Việt Nam như một giải pháp tham khảo.
Giáo sư Bachtod cho  rằng một thành phố bền vững là một thành phố có không gian gần gũi cho người dân, theo đó các sinh hoạt hàng ngày của họ không cách nhau quá xa. Là một thành phố có quy hoạch khoa học với mật độ xây dựng tối ưu, có khả năng thích ứng với những biến đổi đô thị theo thời gian. Có ba yếu tố giúp tạo nên một thành phố bền vững. Thứ nhất là, chiến lược về vị trí của các hoạt động đô thị. Không nên tiếp tục dựa trên việc quy hoạch, để phục vụ một chức năng đơn lẻ, mà cần có sự kết hợp các hoạt động đô thị ở mức tối đa nhằm đảm bảo tính tương thích của các hoạt động trên. Đương nhiên, các hoạt động công nghiệp, gây tiếng ồn không nên được bố trí gần các khu dân cư. Không nên có các khu công nghiệp lớn trong thành phố. Tại TP.HCM các khu công nghiệp đang tồn tại chung với các khu dân cư, điều này không tốt cho môi trường sống. Thực trạng có sẵn này không nên lặp lại ở các khu quy hoạch mới, đang phát triển, sắp sửa xây dựng. 
Điều thứ hai, giao thông là vấn đề quan trọng nhất trong quy hoạch. Phải hoạch định tốt về giao thông công cộng, bao gồm: tạo các con đường (green network) có hệ thống xanh, có đường dành cho đi bộ và xe đạp không bị ảnh hưởng bởi các con đường khác cắt ngang. Hệ thống đường thủy (blue network) dành cho tàu thuyền như phương tiện giao thông cho người dân và các đại lộ đô thị chủ yếu để phục vụ hoạt động của các phương tiện vận tải công cộng. Các cơ quan quản lý quy hoạch trước hết cần tập trung vào việc kết hợp các hệ thống đường có cây xanh, đường thủy và đường giao thông công cộng nói trên. 
Một ví dụ thành công là thành phố Stockholm, Thụy Điển. Với việc tạo ra một hệ thống đường phức hợp nói trên, thành phố này đã đáp ứng được gần 90% nhu cầu đi lại của mình. TP.HCM hiện đang phải đối mặt với nhiều vấn đề về giao thông. Giải pháp, theo giáo sư Bachtold, là nên hạn chế xe hơi, vẫn giữ xe máy vì trước mắt nó phù hợp với cách sống và tiện dụng cho người Việt Nam. Xe máy được sử dụng nhiên liệu xanh là giải pháp hữu hiệu, giải quyết vấn đề ô nhiễm. Nhiên liệu sạch là vấn đề mấu chốt cho giao thông và môi trường trong tương lai ở TP.HCM. Việt Nam cũng nên học hỏi kinh nghiệm của thành phố Stockholm trong việc tận dụng hệ thống kênh rạch có sẵn để di chuyển. Đó thực sự là một nguồn tài nguyên có sẵn, là một hệ thống tốt, làm giảm thiểu việc tắc đường và tốt cho môi trường. Những người đi làm xa có thể sử dụng giao thông đường thủy nhanh chóng và thuận tiện.
Điều thứ ba là nhà nước phải kiểm soát chính sách bất động sản hợp lý, tạo ra một quỹ đất với mức giá không quá cao để người ít tiền cũng có nhà ở. Khi các nhà đầu tư xây dựng một khu dân cư họ luôn muốn xây dựng những nhà cao tầng vượt mức để có lợi nhuận cao, việc này sẽ phá vỡ môi trường sống. Điều này khiến cho mật độ dân cư tăng cao trong một khu vực 
và làm mất cân bằng. 
Có một vấn đề một số nước đang mắc phải và Việt Nam cũng không là ngoại lệ, việc quy hoạch kiến trúc tạo ra sự phân biệt giữa người giàu và người nghèo. Các khu dân cư dành riêng cho người giàu đang hình thành. Điều này sẽ để lại hậu quả trong tương lai.  Đây là một sai lầm mà thủ đô Paris của Pháp đã mắc phải và đã phải chi nhiều tỉ euro để giải quyết các vấn đề con người trong các khu dân cư nghèo, tệ nạn. Một ưu điểm của TP.HCM là vẫn tồn tại các khu dân cư có cả người giàu và nghèo chung sống, điều này tạo ra sự cân bằng, người nghèo có cơ hội tìm việc làm để sinh sống. Thành phố bền vững là thành phố có quy hoạch kiến trúc là sự hòa quyện giữa các nhà cao tầng và các khu dân cư hiện hữu. Các khu nhà cao tầng với người giàu hòa hợp cùng khu dân cư thấp tầng hơn dành cho người ít tiền hơn sẽ tạo ra sự bền vững lâu dài.
Tại Việt Nam, vấn đề không gian xanh cũng cần chú ý. Giáo sư Bachtold cho rằng thủ đô Hà Nội có nhiều không gian xanh, hồ nước hơn TP.HCM. Tuy nhiên, các công viên xanh, hồ nước này cần được kết nối để phục vụ tốt hơn cho cộng đồng.Và các không gian xanh cần được kết nối với các khu dân cư. Ví dụ, trên đường Võ Văn Kiệt có nhiều không gian xanh dọc theo bờ sông rất đẹp nhưng thiếu sự kết nối với các khu dân cư. Đây là điều rất đáng tiếc vì không gian xanh đó không phát huy được hết công dụng để phục vụ người dân.
Vấn đề biến đổi khí hậu cần được quan tâm đặc biệt trong công tác quy hoạch bởi đây là yếu tố thiết yếu để hướng tới sự bền vững đô thị.Trong khi các quốc gia châu Âu như Đức đang nỗ lực để khống chế mức khí thải về mức thấp nhất, thậm chí xuống mức âm thì mức thải CO2 tại các nước đang phát triển tại châu Á lại tăng đáng kể trong vòng 20 năm qua. Theo thống kê của Liên hiệp quốc trong năm 2010, con số này ở Trung Quốc là 166% và ở Việt Nam 420%. Đối với các quốc gia phát triển, việc cắt giảm sử dụng năng lượng chính là kết quả trực tiếp của quy hoạch tốt, với mục tiêu chính là sử dụng các nguồn năng lượng thay thế.
Trong tương lai, biến đổi khí hậu sẽ làm tăng mực nước biển. Việc này cần được cân nhắc đến trong quá trình quy hoạch giao thông hay đô thị. Ngoài ra việc quy hoạch cũng cần tính đến những ưu tiên, chẳng hạn như đường phục vụ các phương tiện vận tải công cộng, để có thể nâng cao nền trong tương lai khi mực nước đang dâng lên từ từ. 

Tham khảo thêm về GS KTS Peter Bachtod trên youtube video: Peter Bachtold The Space Economic Revolution

Thu Thủy ghi

Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống, số 108

Các tin khác