Giữ tương quan khi dùng ánh sáng

10/8/2020 - Tư vấn phong thủy
Tác giả: Bài KTS Hà Anh Tuấn ảnh Khánh Phương

Tôi thấy khá nhiều tư liệu đề cập đến Phong thủy hiện đại hay nêu giải pháp dùng ánh sáng, ví dụ đặt ngọn đèn nơi Khai Môn, dùng ánh sáng màu vàng kích hoạt khí… Nhưng tôi thắc mắc rằng liệu những giải pháp đó có nằm trong hệ thống kiến thức phong thủy toàn diện, liên quan đến gốc gác các vấn đề, hay chỉ là “phần ngọn” để trang trí, sắp đặt mà thôi?

 
 
Ánh sáng trên tường thường theo phong cách nội thất của phòng, trong đó cần chú trọng yếu tố tương hòa, có điểm nhấn và mang cá tính riêng

Khi nhìn nhận lại những giải pháp mang tính ứng phó của từng vấn đề phong thủy chi tiết, cần có cái nhìn tổng thể, trong đó nguồn gốc văn hóa phương Đông và khoa học phương Tây là nền tảng để ứng xử phong thủy cho phù hợp. Ứng xử chủ động chứ không ứng phó thụ động. Thời trước việc chọn đèn cơ bản chỉ là cho đủ sáng, sau đó bắt đầu mới tiến tới làm đẹp, rồi đến đèn trang trí và tạo cá tính cho không gian sống. Hiện nay, chọn đèn không chỉ là việc chọn thiết bị chiếu sáng, mà còn là những cân nhắc, điều chỉnh ở phần không gian, giúp cho các bề mặt chiếu sáng hợp phong thủy hơn thông qua cải thiện mối quan hệ các bề mặt, hình khối, màu sắc, chất liệu trong không gian, gọi chung là xem xét các tương quan.
 
Từ tương hòa đến tương phản
Thuở con người còn ở nơi hang động hay nhà thôn quê, đêm xuống chỉ có mấy ngọn đuốc, nến, đèn dầu hiu hắt, thì ánh sáng (nhân tạo) luôn được xem là năng lượng vừa huyền bí vừa khó kiểm soát, phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu và rất bất tiện, ô nhiễm, khó điều tiết. Khi xã hội ngày càng văn minh, thiết bị chiếu sáng tân kỳ hiện đại hơn thì lại nảy sinh ra vấn đề “loạn” đèn trang trí, dùng ánh sáng không đủ hoặc thừa, không đúng chỗ đúng đối tượng, không thích đáng và không đẹp. Phong thủy xưa ít đề cập đến ánh sáng nhân tạo, nhưng phong thủy hiện đại thì rất coi trọng vấn đề chiếu sáng đầy đủ tương quan, và quay trở lại hoàn thiện dần các nguyên tắc về chiếu sáng cân bằng âm dương, ngũ hành.
Từ nguyên tắc âm dương tương phối, bổ sung cho nhau, ánh sáng trong nhà cần phải được phân bố hợp sinh hoạt và không gian tương ứng. Nếu nhà phố có nhiều tầng thì càng xuống dưới tầng thấp (âm thịnh hơn) thì cần sử dụng đèn bổ sung ánh sáng vào ban ngày nhiều hơn, đồng thời nội thất cũng cần những màu sơn trung tính và sáng sủa hơn để đem lại cảm giác nhẹ nhõm và thư giãn. Thực tế chứng minh cùng một loại đèn, một cách thức chiếu sáng nhưng nếu bề mặt trần, tường và sàn khác nhau thì hiệu quả thẩm mỹ và phong thủy sẽ khác biệt rõ rệt. Thông thường để đạt sự đồng điệu thì giải pháp tương hòa thường được chọn. Tuy vậy, vẫn có những trường hợp, xử lý bề mặt để chiếu sáng theo lối tương phản có thể hữu dụng hơn. 
Tương hòa là cách thức bố trí đèn cho từng phòng có sự đồng bộ với toàn nhà về đường nét, hình khối, tông màu và phong cách. Ví dụ như nội thất chủ yếu theo lối hiện đại, bề mặt trắng sáng nhiều (thiên về tính dương) thì chọn đèn nên theo gu thiết kế đương đại đơn giản, ánh sáng hắt gián tiếp mềm mại, đèn giấu đi (tăng tính âm thêm) để cân bằng lại. Còn khi nhà theo phong cách cổ điển, nhiều chi tiết chạm trổ thì nên chọn cách chiếu sáng theo điểm, theo chi tiết, theo khu vực khác nhau để giúp bật lên chi tiết nhiều hơn. Thậm chí một số biệt thự, khách sạn, resort theo phong cách đồng quê đã phải tìm mua hay thiết kế riêng hệ thống đèn đúng kiểu dáng, niên đại của phong cách nội thất đó. Các loại đèn giả lập ánh sáng nến, ánh sáng đuốc hay đèn dầu xưa sẽ giúp không gian giữ được năng lượng thích ứng, ấm áp, tác động sâu sắc đến thụ cảm thị giác của người sử dụng. 
Nếu chọn cách thứ hai là tương phản thì chuyên gia phong thủy và nhà thiết kế sẽ dựa vào sự đối lập để nổi bật yếu tố chính, tách bạch phông nền với đối tượng chủ đạo. Ví dụ, phòng sinh hoạt, phòng trẻ em thì cần những mảng trần thạch cao uốn lượn sinh động, cần các bộ đèn dạng khối bo tròn, như một chủ ý tạo điểm nhấn khác biệt. Hoặc không gian đón tiếp là dạng tường cong (thuộc kim) thì đèn nên chọn dạng chùm tập trung (thuộc hỏa, xung khắc) để vừa đảm bảo sự nổi bật trong không gian, vừa là một cách khai thác tốt sự lan tỏa của ánh sáng lên bề mặt cong. Các loại đèn LED dạng thanh, dạng ngẫu hứng phức tạp cũng khá nổi bật với không gian đương đại khối lớn, ví dụ hành lang, sảnh thông tầng… và khái niệm tương phản ở đây phải hiểu là 2 đối tượng đối lập giúp nhau cùng nổi bật, chứ không khắc chế nhau. Cụ thể những tường đá phẳng dạng thổ sẽ tương phản với dạng đèn chạy uốn lượn dạng thủy, trần nhà vòm cầu hành kim sẽ ảo diệu hơn khi chạy đèn thanh nhọn dạng hỏa…
Khi bề mặt bố trí đèn (trần, tường, thậm chí có thể là sàn) dùng sơn hay vật liệu ốp lát sậm màu như gạch, đá, gỗ… thì đèn cần có ánh sáng mạnh, kiểu dáng nổi bật để đem lại sức hấp dẫn, tăng chiều sâu và kích thích năng lượng sáng tạo. Còn khi không gian nhẹ nhàng, thuần màu trung tính theo kiểu tối giản, ít chi tiết, thì những mảng đèn rộng lan ánh sáng theo khe trần, vách ngăn nhẹ đục lỗ cho ánh sáng hắt ra… sẽ tương hòa trong không gian hơn. Đây cũng là cách thức dẫn truyền khí và năng lượng hữu hiệu của phong thủy hiện đại.
 
Không gian kiểu cân xứng, có tầng nấc sẽ phù hợp dạng chiếu sáng tập trung, rực rỡ
 
Không gian phòng ngủ dùng đèn hắt dịu nhẹ, gián tiếp, tạo chỗ dựa bình ổn 
 
Ánh sáng theo phương hướng và công năng
Ngoài hướng khí hậu đông-tây-nam-bắc thông thường, bố trí ánh sáng nhân tạo cho nội thất còn cần sự quan tâm đến các loại hướng sau:
- Hướng giao tiếp: tùy theo giao tiếp đối nội hay đối ngoại mà sử dụng ánh sáng phù hợp. Ví dụ sảnh đón khách hướng trước nhà thì tính dương cao, cần chọn những loại đèn rực rỡ hơn là sảnh phụ, lối đi phía sau. Hoặc trong phòng khách cũng đều có salon, tivi, tủ kệ như phòng sinh hoạt gia đình, nhưng thiết kế trần mỗi phòng có cách thức, tầng bậc khác nhau, phòng khách có thể thêm đèn chùm để gia tăng tính nổi bật khi tập trung đông người, trong khi phòng sinh hoạt thì ít đèn hơn, ánh sáng phân tán và dịu nhẹ hơn. 
- Hướng phương vị: là hướng tính toán dựa theo chủ thể xem xét. Ví dụ, phòng ngủ thì vị trí nằm trên giường là chủ thể chính, các vùng chung quanh - trên đầu - dưới chân sẽ có các phương vị tốt hay xấu so với tuổi gia chủ và nhu cầu sử dụng. Từ đây suy ra kiểu chiếu sáng ứng với kiểu trần và trang trí tường thích hợp. Cụ thể, vùng tường trên đầu giường có thể dùng mảng thạch cao có đèn hắt nhẹ nhàng làm chỗ dựa ổn định, tránh dùng đèn rọi gay gắt, trực tiếp. Còn các vùng xa giường nên dùng đèn có chân đứng hay đèn thả để tạo điểm kích hoạt khí. Không thể “rải đèn” tràn lan, đều đặn mà không chú ý đến phương vị và cấu trúc nội thất xoay quanh chủ thể. 
- Ánh sáng theo công năng: Khác với đèn chiếu sáng cơ bản, đèn trang trí thường được chọn sau khi đã hoàn thành xây dựng để gia chủ có thể phối hợp với các thành phần khác như đóng trần, tranh ảnh, rèm cửa, bàn ghế… Ánh sáng theo các sắc độ của ngũ hành cũng cần tương sinh hài hòa với công năng và gia chủ, ví dụ phòng ngủ vốn thuộc mộc nên dùng ánh sáng vàng nhẹ (thổ) có thể điểm thêm ánh xanh (thủy), phòng làm việc nên lấy ánh sáng trắng (kim) làm chủ đạo, có bổ sung ánh sáng vàng (thổ) để tương sinh. Gia chủ mạng hỏa sẽ hợp hơn với ánh sáng xanh lá cây, vàng và cam, với kiểu đèn có nhiều góc nhọn, hình chóp. Trong khi người mạng thủy sẽ thiên về ánh sáng trắng và xanh biển, kiểu trần tạo dáng mềm mại hoặc tròn (kim sinh thủy) là hợp. 
 
 

 

Xử lý trần nhiều cấp, chất liệu phong phú khá phù hợp tại không gian showroom, phòng sinh hoạt gia đình… Không gian vừa phải, nội thất cổ điển sẽ hợp kiểu chiếu sáng phân tán, có điểm nhấn nhẹ và đèn đồng điệu
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 171

Các tin khác