Để sinh khí đến cùng lá hoa

11/1/2019 - Tư vấn phong thủy
Tác giả: Bài ThS. KTS Hà Anh Tuấn ảnh Khánh Phương

Gia đình tôi có 3 thế hệ hay tụ họp trang trí dịp năm mới rất vui. Tuy nhiên gần đây có một số tranh cãi trái chiều khi con cháu thì thích chưng các cây hoa ngoại nhập đắt tiền, lạ mắt, còn thế hệ cha ông thì chủ yếu chọn cây cảnh truyền thống với nhiều lý do, trong đó có vấn đề phong tục đã quen và hợp phong thủy. Xin cho biết ý kiến chuyên môn về vấn đề này và chúng tôi có nên thay đổi cung cách chưng hoa truyền thống hay không? Nguyễn Thị Ngọc Dung, thành phố Vĩnh Long

 

 
Bố cục cân đối, tập trung và nổi bật giúp hoa lá đem lại không khí ngày xuân ấm áp, trang trọng
 
 
Trong những điều không thể thiếu trong ngày tết truyền thống của người Việt, một không gian tươm tất với hoa trái tươi tắn luôn đứng đầu. Phương Đông là nơi mặt trời mọc, ứng với hành Mộc, tiết Lập Xuân cũng khởi đầu vạn sự từ Mộc sinh Hỏa để soi sáng, sinh sôi và tăng trưởng, nên cây cối hoa lá được văn hóa phương Đông gắn với phúc lộc, với sinh khí cần đón nhận, tiếp nạp trong thời khắc chuyển giao cũ mới hàng năm.
Đã từ lâu mọi người không còn băn khoăn xem tết này chưng cây gì, cắm bông gì, bởi đơn giản mọi thứ đã thành nề nếp thân thuộc. Nếu phương Bắc có cành đào ấm nồng thì miền Nam có nhành mai rực rỡ, cúc vàng khoe sắc, trên bàn tươi thắm thủy tiên. Rồi phong lan, đỗ quyên, hướng dương, mẫu đơn… rất nhiều lựa chọn cho mọi nhà có thể đón xuân cùng hoa lá. Vì vậy, những khuyến cáo về mặt phong thủy chỉ nhằm bổ sung thêm các lưu tâm về vị trí, hình thế và cách thức chưng cây, hoa cảnh cho năm mới thêm sinh khí, cát tường.
 
Từ chọn cây cối, lá hoa…
Hoa tươi ngày tết ở nơi tiếp khách và sinh hoạt gia đình ngoài các tiêu chuẩn về vẻ đẹp, độ tươi và khả năng nở đúng thời điểm, lâu tàn, dáng đẹp… thì cũng cần để ý thêm các tiêu chí phong thủy liên quan đến vị trí, tính chất, màu sắc.  
Ở những vị trí đối ngoại, nơi đón khách vào dịp lễ tết nên chọn đặt các cây có tính trang trọng, cân đối và bề thế. Ví dụ chậu mai thế long thăng chính giữa, hay cặp kim quất dáng tháp hai bên cửa vào, rồi chậu phát tài, kim ngân góc phòng khách... đều là những cây dáng đẹp, tên gọi có ý nghĩa may mắn, phát triển. Những cây có tính chất thuộc bộ ba liên hoàn xanh lá (Mộc), đỏ - cam (Hỏa) và vàng (Thổ) khá phù hợp với tiết khí xuân - hạ ấm áp tươi tắn. Tránh các loại cây gai nhọn, cây dáng mềm rũ hoặc hoa mỏng manh dễ rụng. Các loại kiểng quý, bonsai đẹp và tuổi thọ cao như si, đa, cần thăng… đều phù hợp để trang trí tương hợp với nội thất Đông phương. 
Việc chọn cây hoa chưng tết cũng nên xem xét tương quan với không gian nhằm bổ sung, tạo sự tương hòa với màu sắc ngôi nhà, ví dụ cây lá màu sẫm nổi bật bên nhà màu sáng, hay nhà vốn sơn đậm màu thì nên bổ sung cây hoa màu tươi sáng để cân bằng lại. Tránh đặt vào nội thất các loại cây có gai nhọn như xương rồng. Khi dùng ở bên ngoài thì xương rồng giúp bảo vệ, giảm hung khí, nhưng dùng trong nội thất có thể gây ra va chạm và thiếu sự nhu thuần mềm mại.
 
  
 
Hoa và cây có sắc xanh - Mộc, đỏ - Hỏa và vàng - Thổ khá phù hợp tiết khí đầu năm, ấm áp tươi tắn, kích hoạt sinh khí
 
… Đến nơi đón tiếp an hòa
Ngôi nhà hợp phong thủy và tiện dụng cần được xem xét từ ngoài vào trong, trong đó cơ bản là hệ thống cửa dẫn khí (khai môn) mang tính đối ngoại, cho đến không gian lối vào mang tính dẫn dắt (khí khẩu khí đạo) khai thông toàn nhà. Một số gia đình đặt hoa lá và vật trang trí phong thủy tại cửa chính, tiền sảnh... cũng vì  ý nghĩa “mở đón” và “trấn giữ” của không gian khai mở đầu tiên, thể hiện tâm lý tăng tốt giảm xấu, cầu tài đón phúc cho gia đạo trong năm mới. Dĩ nhiên, nếu cấu trúc và bố trí nhà cửa được hợp lý phong thủy thì sẽ toàn vẹn hơn là chỉ trông mong vào các vật phẩm phong thủy thuần túy trang trí. 
Những cây mang tính nghiêm trang như vạn tuế, thiên tuế, lộc vừng, tùng bách tán… nên đặt chỗ trang trọng như trước sảnh vào, cân đối trục chính của nhà. Cây là phần nối kết âm (mặt đất, địa khí) với dương (ngôi nhà, con người, thiên khí) nên cần bố trí bồn đủ độ rộng tương xứng, có khoảng cách với luồng di chuyển, tránh gây va chạm khi đi lại. Ngoại trừ sảnh rộng đặt cây mang tính điểm nhấn trung tâm, còn lại nên tránh đặt cây to án ngữ trước cửa sẽ gây vướng víu, cản tầm nhìn, tạo thế Trực Xung Chính Môn.
Một kinh nghiệm phong thủy khác có thể tham khảo là chọn hoa lá theo tương quan bổ sung. Cụ thể, nhà có mảng miếng trang trí thẳng vuông thì để cân bằng lại, các cây xanh nên bố cục uốn lượn mềm mại. Ngược lại, khi nhà có nét trang trí “mềm” với đường cong hoặc lượn, vòm tròn... thì cây cối, tiểu cảnh có thể chọn dạng tháp, thẳng và cứng cáp hơn. Về màu sắc, chọn cây hoa cũng nên nhìn tương quan với không gian nhằm bổ sung, tương hòa với màu sắc ngôi nhà, ví dụ cây lá màu sẫm nổi bật trên bối cảnh màu sáng, hay nội thất sậm màu thì nên bổ sung hoa màu rực rỡ tươi tắn để cân bằng lại. Nguyên tắc này chỉ mang tính tương đối, và không nhất thiết áp dụng lâu dài, đại trà, nhưng có thể sử dụng trong những sự kiện cần tính kích hoạt tươi vui như dịp lễ tết.
 
  
 
Đôi khi không cần phải cây quý hoa lạ, mà chỉ với những bố trí giản dị mà tinh tế nơi góc phòng, cạnh cầu thang, bên hàng hiên vẫn giúp đem lại sắc xuân tươi vui
 
Trưng bày, trang trí hoa hợp Lý Khí
Dẫu cho hàng ngày sinh hoạt mỗi nhà khác nhau khiến việc chọn cây cảnh hoa lá có thể không quan trọng, nhưng ngày tết thì hầu như mọi người đều ít nhiều phải sắp xếp, trưng bày vật dụng, cây cối sao cho bắt mắt, tươi mới. Các yếu tố cầu may mắn, đón tài lộc, hợp phong thủy được đề cao, nhưng lại ít có những tiêu chí đúng đủ để không sa đà vào trưng bày tràn lan, trang trí rườm rà, sai ý nghĩa văn hóa. Các nghiên cứu dịch lý Đông phương chỉ ra 2 cách để có thể trang trí hoa lá đúng tương quan Ngũ Hành, hợp Lý Khí vào dịp xuân mới như sau:
Cách thứ nhất là căn cứ theo tính chất ngũ hành của hoa lá và vật chứa. Các loại cây cảnh có màu xanh thuần Mộc, đựng trong chậu hay giỏ bằng gỗ, mây tre… thuộc hành Mộc thì nên bố trí tại các góc đông và đông nam của nhà (cùng thuộc Mộc), hoặc tại hướng nam (để Mộc sinh Hỏa). Các dạng hoa lá có màu trắng như lan ý, mai trắng, hoặc đựng trong vật bằng kim loại, thuộc hành Kim sẽ thích hợp ở hướng tây, tây bắc (đều thuộc Kim) và chính bắc (Kim sinh Thủy). Còn hướng nam thuộc Hỏa và các hướng tây nam, đông bắc cùng khu trung tâm của nhà vốn thuộc hành Thổ thì nên sử dụng chậu gốm, đá có hình vuông, với hoa lá màu vàng như mai, quất… là phù hợp. 
Cách thứ hai là chọn hoa lá theo tính chất không gian trưng bày. Cụ thể như tiền sảnh, phòng khách mang tính đối ngoại, thuộc Thổ, nên dùng hoa và chậu thuộc nhóm hành Thổ và Kim (màu vàng, trắng, khối vuông, tròn), có thể thêm dạng tam giác (Hỏa sinh Thổ) là tương hòa và tương sinh. Còn phòng ngủ, phòng ăn mang tính đối nội, tiếp nạp, nuôi dưỡng, thuộc Mộc thì không thích hợp hoa lá quá rực rỡ, vật dụng kim loại (Kim khắc Mộc) mà chỉ nên chọn cây có tính mềm mại, uyển chuyển, màu sắc theo bộ Thủy (xanh dương, đen) và Mộc (gỗ, xanh lá…) để bình hòa hành Mộc, phù hợp hơn. Những không gian tâm linh như phòng thờ, hoặc vị trí bàn Thiên, nơi giao thoa giữa trong ngoài (hàng hiên, ban công), mang tính Hỏa vượng, có thể bố trí cây cảnh dáng và sắc tươi vui, như các hoa màu đỏ, nét nhọn mạnh mẽ (như trạng nguyên, đỗ quyên, thiên điểu…). 
Cũng nên lưu ý không phải cứ cây cảnh đắt tiền hay lạ mắt là có khả năng tăng cường khí vận hay đem lại may mắn nhiều hơn. Do Việt Nam nằm trong khu vực có sự giao lưu, dung nạp nhiều dòng chảy văn hóa khác nhau nên tồn tại rất nhiều quan niệm trái ngược khi sử dụng vật phẩm trang trí nói chung và cây cảnh hoa lá nói riêng. Quan điểm phong thủy hiện đại là nên giữ gìn yếu tố bản địa riêng biệt nhất là vào dịp tết cổ truyền, thời khắc hiếm hoi có thể kết nối mọi người quay về các giá trị truyền thống, gia đình. Vì vậy quan niệm đúng xưa nay là vùng miền nào phổ biến hoa trái gì thì nên chưng loại đó, đừng chịu ảnh hưởng các chi tiết ngoại lai xa lạ, nhất là khi loại cây hoa hay vật trang trí đó không phù hợp phong tục, tập quán địa phương mình, gia đình mình thì chớ nên miễn cưỡng gò ép sử dụng.
 
 
 
Ngày càng nhiều gia đình có khoảng trống quanh nhà chọn cách bài trí cây hoa ngày tết theo lối tự nhiên, giản dị, nhẹ nhàng
 
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 153

Các tin khác