Chốn riêng thưởng trà

19/11/2018 - Tư vấn phong thủy

Gia đình tôi có nhiều thế hệ chung sống. Gần đây các cụ khá cao tuổi nên thích có một nơi thưởng trà tao nhã và không chung đụng với phòng khách, phòng sinh hoạt của con cháu. Chúng tôi muốn sửa nhà để tạo một góc thưởng trà kiểu truyền thống, nhưng lại không biết nên làm sao để hợp với không gian nhà hiện đại. Xin hỏi vấn đề này cần hiểu và làm thế nào để đáp ứng tốt các nhu cầu trên. Trần Văn Đức, Thành Thái, quận 10, TP. Hồ Chí Minh

 

 

 
 
Chất liệu thổ và mộc đem lại tính chất ấm cúng, quây quần
 
 
Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã viết: “Chén trà trong hai tay - Chánh niệm nâng tròn đầy - Thân và tâm an trú - Bây giờ và nơi đây”. Trong các giá trị văn hóa truyền thống đặc trưng Á Đông, uống trà trong không gian thư giãn, thanh tịnh là cung cách sống không chỉ bó hẹp trong việc ẩm thực, mà nâng tầm lên thành nghệ thuật, thành văn hóa, thậm chí thành một dạng “đạo” mang nét đặc thù của cả dân tộc, quốc gia. 
Từng thời điểm (thiên), từng miền đất (địa) và từng gia đình - cá thể (nhân) lại có các sắp xếp biến tấu riêng. Việc tạo góc thưởng trà hiện đại hài hòa phong thủy tuy nhỏ gọn nhưng góp phần đáng kể vào hoàn thiện không gian sống, nhất là trong thời buổi hiện đại nhịp sống nhiều tất bật. Tuy nhiên chọn không gian và cách sắp xếp phù hợp với điều kiện Việt Nam và nhà ở hiện đại nơi đất chật người đông đòi hỏi phải có sự chăm chút và cân nhắc hợp lý.
 
Hợp với triết lý âm dương
Ở phương Đông, trà đạo với người Nhật như một nghi lễ mang nhiều yếu tố thiền, là nghệ thuật pha và thưởng thức trà giữa chủ với khách, với thiên nhiên, với nội tâm. Tuy nhiên một số nơi (trong đó có cả Việt Nam) đang có xu hướng “trình diễn” cung cách và không gian trà đạo Nhật Bản lên đến mức cầu kỳ. Thực tế vẫn có nhiều kiểu thưởng thức trà và bài trí trà thất giản dị hơn những gì hay thấy trên phim ảnh hay sách vở. Cần hiểu rõ là dù cùng gốc văn hóa phương Đông, cách thưởng trà của người Việt ở xứ nóng ẩm làm nông nghiệp lúa nước từ thời xưa đã khác với Nhật Bản và Trung Hoa. Sang thời hiện đại và do đặc trưng giao lưu văn hóa khác nhau nên lại càng không có nhiều tương đồng nữa, trong đó cách thưởng trà của người Việt luôn tinh tế chắt lọc nhưng đã lược bỏ hoàn toàn sự rườm rà cầu kỳ. Người Việt thời nay uống trà lại càng không cầu kỳ nghi lễ, chỉ một ấm trà buổi sớm độc ẩm, một tách trà mời nhau nơi công sở, hay ly trà đá bình dân ngoài vỉa hè... là đủ thoải mái và không đòi hỏi dụng cụ phụ kiện lích kích, trang trí nghiêm trang tối giản, thư pháp họa phẩm đăng đối thâm nghiêm.
Tùy theo từng không gian cụ thể mà vị trí góc thưởng trà có thể linh hoạt. Mưa thuận gió hòa thì ngồi bên hiên, trong sân, nơi giếng trời có mái dù che, ung dung thoải mái. Còn khi mưa tạt gió hắt, oi bức khó chịu thì lùi vào bên trong, cạnh bàn thờ gia tiên, hoặc kết hợp cùng với bàn ăn gia đình, hay ngay nơi bàn tiếp khách...đều được. Chính tính linh hoạt này khiến góc thưởng trà Việt không bị đóng khung trong trà thất, không kèm theo nghi thức phức tạp mà mang tính nghỉ ngơi thư giãn. Tiêu chí phong thủy cơ bản nhất là cần gắn kết góc thưởng trà (mộc - hỏa) với khoảng thiên nhiên (nhìn ra sân vườn, hồ cảnh) hoặc nhân tạo (tranh ảnh, tủ trưng bày…), mang tính thổ để trung hòa. 
Trong điều kiện nhà phố, cần xác định góc uống trà là không gian linh hoạt, gia giảm tùy theo vị trí của các khu vực bếp ăn, phòng khách hay phòng sinh hoạt. Gia chủ uống trà mang tính riêng tư, đơn giản thì chỉ cần bàn nhỏ với vài ba ghế gọn nhẹ, miễn góc ngồi có đủ ánh sáng và thông thoáng tự nhiên. Với gia chủ thường kết hợp uống trà với tiếp khách, đối ngoại nhiều thì phòng khách hay bàn ăn chính là nơi phù hợp, không nhất thiết phải làm góc trà đạo riêng biệt nếu nhà không có điều kiện phù hợp.
 
 
 
Nội thất gọn gàng đem lại tâm thế tĩnh lặng, thanh tao hơn nơi thưởng trà
 
 
Lưu ý 3T 
Trường hợp nếu nhà có người cao tuổi thì góc thưởng trà nên kết hợp với không gian trong (hoặc ngoài) phòng ông bà, lý tưởng hơn cả là một dạng hiên có thể đóng mở tùy thời điểm mưa nắng và sức khỏe của gia chủ. Về ngũ hành, yếu tố thổ và mộc cần xem trọng nhiều hơn các hành khác, thông qua chất liệu gốm, gạch thô, gỗ tự nhiên... giảm thiểu chất liệu kim loại và những màu sắc quá sáng, chói, gây phản cảm và không hợp với bản chất mộc mạc, ấm áp của hành mộc.
Các đặc tính không gian thưởng trà Việt hợp phong thủy cần hướng tới nên là: 
- Thoáng: không nhất thiết phải mở nhiều, nhưng cần có cấu trúc cửa hay vách di động tùy nghi thay đổi để đem lại cấu trúc linh hoạt mà hiện đại: vật liệu xanh và tiết kiệm, không thể thiếu nắng gió tự nhiên.
- Tĩnh: uống trà tránh ồn ào, không thể vừa hát karaoke mở nhạc hip hop vừa nhấp ngụm trà. Chẳng cần tách bạch thâm nghiêm, nhưng phải giữ được chút tĩnh lặng cho tâm hồn, không bị các tạp niệm, tiếng ồn xâm lấn.
- Thanh: vài chiếc bàn thấp, ghế thoải mái, trần không quá cao, ánh sáng chắt lọc, trang trí giản lược nhẹ nhàng, vật dụng nhã nhặn, vẻ đẹp không gian thưởng thức trà Việt là vẻ đẹp mộc mạc, ít trang điểm, tránh cầu kỳ.
Từ một góc thưởng trà Việt giản dị, có thể thấy rộng ra yếu tố phong thủy trong không gian thuần Việt thiên về sự thiết thực, tiết giảm và thân thiện, khác hẳn với các kiểu cách bài trí xa hoa và mê tín. Giao hòa thiên - địa - nhân, đó là đích đến của nghệ thuật bài trí nhà cửa hợp thời điểm, hợp vị trí, hợp lòng người, như câu đúc kết vui về thưởng thức trà toàn vần T sau : 
Tâm thế thưởng trà thật thảnh thơi 
Thông thoáng, thanh tao tất thức thời
Thong thả thư thái thân tình tỏ
Tĩnh tại toàn tòng tựu thành thôi.
 

 
 
 
 
Dù là nơi giếng trời hay trên sân thượng, góc thưởng trà cần gắn kết với thiên nhiên, hoa lá


Bài ThS. KTS Hà Anh Tuấn ảnh Khánh Phương, tư liệu
Theo TC Kiến Trúc & Đời Sống số 146

Các tin khác